Teknoloji Hizmetleri

Teknoloji Hizmetleri
Birincil Veri Merkezi
 
  • Deprem seviyelerine (1,2,3,4) uyumlu deprem kiti ile donatılmış kabinetler
  • 7/24 güvenli giriş ve görüntüleme sistemi
  • Tier 3+ uyumlu kablolama yedekliliği
  • Tamamı yedekli enerji sistemleri
  • Tamamı yedekli hava soğutma sistemleri (Türkiye’de ilk kez kullanılan tam zamanlı devrede kalan Free-Cooling cihazlar)
  • Cihaz teslim ve kabul işlemleri
  • Borsa İstanbul işlem/veri yayın sistemlerine doğrudan bağlanan 1GB/10 GB’lık network bağlantıları
  • BMS (Tüm beyaz alan içerisinde sıcaklık, nem ve basınç değerleri anlık olarak incelenir)
  • PMS (Anlık çekilen güç ve PUE ölçümü izleme)
  • Yangına duyarlı aktif sensörler
  • Özel güvenlikli kabinet kilit sistemi.

Kolokasyon
Genel Bilgi

Kolokasyon hizmeti ile piyasa katılımcıları kendi sistemlerini Borsa sistemleri ile aynı lokasyonda bulundurma ayrıcalığına sahip olmaktadır.

Sistemlerini Borsa İstanbul Birincil Veri Merkezi’ne taşıyan kolokasyon müşterileri en hızlı ve en güvenli şekilde Borsaya doğrudan erişebilmektedir.

Borsa İstanbul üyeleri, HFT/Algo firmaları, servis sağlayıcı kurumlar ve veri yayın kuruluşları gibi çeşitli piyasa katılımcıları en yüksek hız ile Borsa sistemlerine erişmek için kolokasyon hizmetini tercih etmektedir.

Neden Kolokasyon?
Piyasa Sistemlerine En Hızlı Erişim

Normal koşullar altında kolokasyon hizmeti ile sağlanan toplam erişim gecikme süresi (yazılım+ağ gecikmesi);

FIX için 100 µs

OUCH içi 60 µs

Eşitlik 

Kolokasyon hizmetinden yararlanacak tüm müşterilerin kabinetleri ile piyasa sistemleri arasındaki kablo uzunlukları aynı olacak, bu sayede müşteriler arasında eşitlik sağlanacaktır.

Maliyet Avantajı

Borsa İstanbul kolokasyon alanı alternatif bir erişim noktası olarak kullanılabilecektir. Bu durum mevcutta katlanılan veri merkezi işletim maliyetlerinden ve/veya bağlantı maliyetlerinden tasarruf sağlamak anlamına gelebilecektir.

Operasyonel Risklerin Düşürülmesi

Kolokasyon Hizmeti, en yüksek güvenlik ve teknoloji altyapısına sahip Borsa İstanbul Birincil Veri Merkezi’nde (BVM) verilmektedir.

Kolokasyon servisini tercih eden kurumlar BVM’de tamamı yedekli olarak sağlanan teknik altyapı ile veri merkezi operasyonlarında yüksek verimliliği yakalayabilmektedir.

HFT/Algo

Borsa İstanbul, kolokasyon hizmeti ile HFT/Algo işlemler için gerekli teknolojik altyapıyı sağlamış olacaktır.

Emir Baz Piyasa Verisi

Girilen tüm emirlerin bilgisini içeren, ITCH formatında yayınlanan emir baz piyasa verisine erişim imkanı sağlanmaktadır.

Kolokasyon Hizmetleri

Temel Servis

  • Yarım veya paylaşımlı kabinet (Yarım Kabinet: Eni 80 cm derinliği 120 cm olan 20U net kullanım alanına sahiptir.)
  • 1.5 KW enerji (UPS yedeklemesiyle beraber)
  • Yedekli yapıda ve belirli bir ısı aralığına sabitlenmiş soğutma altyapısı
  • Elektrik tüketiminin periyodik olarak izlenmesi ve ölçümü için akıllı PDU sistemleri
  • İlk 3 ay için 20 saatlik Uzak Teknisyen/Mühendislik Hizmetleri
  • 3*çapraz bağlantı (veri merkezinde kabineti bulunan kurumların kendi aralarında yaptıkları bağlantı)

Piyasa Bağlantısı

  • Borsa piyasa sistemlerine erişim için 1 GB/sec Fiber veya bakır bağlantı
  • Borsa piyasa sistemlerine erişim için 10 GB/sec Fiber bağlantı

Ek Kabinet, Enerji, Bağlantı

  • Temel servis paketinin alınmasını takiben müşterinin ilave ihtiyaçları doğrultusunda ek kabinet, enerji ve dahili/harici bağlantı servisleri sunulmaktadır.

Diğer BT servisleri (Sistem & Operasyon)

  • Uzak Teknisyen/Mühendislik Hizmetleri
  • Saklama-depolama ve kurulum alanı kullandırma hizmetleri
  • Ziyaret ve eşlik etme hizmetleri
  • Kabinet Rezervasyon Programı
  • Kabinet Değiştirme Hizmetleri 
  • Diğer BT servisleri (Yazılım)
  • Dedicated Gateway Hizmeti
Zaman Sunucusu
 

Düzenleyici kurumların zaman bilgisi konusunda standart olarak kabul ettiği ‘National Institute of Standards and Technology’nin (NIST) sağladığı saat bilgisinin mikrosaniye (PTP) ve milisaniye (NTP) hassasiyetinde GPS uydusu üzerinden alınmasına imkân veren Zaman Sunucusu Hizmeti devreye alınmıştır.

Borsa İstanbul kendi sistemleri için kullandığı bu hizmeti üyeleri ve yatırım kuruluşlarının da kullanımına açmıştır.

PTP veya NTP hassasiyetinde zaman bilgisini alarak sistem saatlerinin senkronizasyonunu sağlamak isteyen kurumlar hizmetten faydalanmak üzere Borsa İstanbul Pazarlama ve Satış bölümü ile iletişime geçebilirler.

Zaman Sunucu Hizmetine ilişkin soru-cevaplar;
    • Borsa İstanbul'da kurulan ve bilgisayar sistemlerine uydudan hassas zaman bilgisi verebilen altyapının özellikleri nelerdir?

    Borsa İstanbul’da kullanılan “time server” altyapısı Microsemi firmasının TP-5000 cihazlarından oluşmakta olup alanında lider kabul edilen bu cihazlar NIST dahil dünyadaki birçok zaman bilgisi veren kuruluşun ve çok büyük finans kurumlarının altyapısında kullanılmaktadır.

    • Bilgisayar sistemlerim için zaman bilgisini neden bu altyapıdan almalıyım?

    Bilindiği üzere yürürlükteki regülasyonlara göre tüm dünyadaki finans kurumları saat bilgisini ABD’deki NIST kurumundan almak zorundadır. Borsa İstanbul'da kurulan altyapı da NIST saati sağlamaktadır.

    • NIST zamanı ile Borsa İstanbul'un sağladığı zaman bilgisi aynı mıdır?

    Borsadaki “time server” altyapısının sağladığı zaman bilgisi netliği ± 100ns’dir (nano saniye). Bunun anlamı, verilen saat bilgisinin NIST’e göre maksimum şaşma değerinin 100ns olmasıdır. Kurulan alyapı bunu garanti etmektedir.

    • Sistemlerime hangi protokol ile zaman bilgisi alabilirim?

    Kurulan altyapı halihazırda aynı zaman bilgisini hem NTP hem de PTP protokolleri ile vermeye uygundur. İlgili sunucunun işletim sistemine (Windows, Unix, vb) ve donanım özelliklerine göre bu iki protokolden birisi veya ikisiyle birden zaman bilgisi alınabilir.

    • Hangi protokol ile daha hassas zaman bilgisi alabilirim?

    NTP protokolü kullanıldığında hassasiyet 10-3 (1 milisaniye) ve PTP için 10-7 (100 nano saniye) seviyelerindedir. Buradaki saat hassasiyeti network yapısına ve ağdaki gecikmelere göre değişebilmekte olup, sistemleri co-location merkezinde bulunan üyelerimiz için PTP ve/veya NTP, uzak erişim ağlarında ise yalnızca NTP servisi verilmesi önerilmektedir.

    • Bu altyapının sistemlere hatalı bilgi (yanlış zaman bilgisi) verme olasılığı var mı?

    TP5000 cihazı, aynı anda çok sayıda uydu ile GPS iletişimi içinde olup bunun sonucunda aldığı bilgileri kullanarak zaman bilgisini iletmektedir. Hatalı zaman bilgisi verebilmesi için GPS’den hatalı bilgi gelmesi gereklidir. GPS uyduları ile iletişimi kesilir ise, cihazın içindeki Rubidium osilatör devreye girerek 1 aya kadar zaman bilgisinin hatasız olarak iletimini sağlamaktadır.

    • MiFID II uyumlu zaman bilgisi nedir?

    MiFID (EU-Markets in Financial Instruments Directive) finans kurumları için geçerli bir AB regülasyonu olup, bir takım temel ve genel düzenlemeler gerektirmektedir. Microsemi’nin bildirdiği üzere MiFID II düzenleme en az 100us’lik (mikro saniye) doğruluk ile zaman iletimi gereksinimini içermektedir.

    • Borsa zaman altyapısından alacağım saat bilgisi MiFID II uyumlu olacak mı?

    Borsa İstanbul altyapısındaki cihazlar, TP5000 NTP/PTP server PRTC cihazı olması itibariyle UTC’ye göre 100ns doğruluk ile zaman iletimi yapabilmektedir. Bir başka deyişle, MiFID II gereksinimin 1000 kat daha iyi hassasiyet sağlanmaktadır.

    • Bu hizmetin sürekliliği için verilecek SLA nedir?

    Firmanın taahhüt ettiği iki adet 1:1 yedekli TP5000 cihazının IOC (Rb) hizmet sürekliliği %99.9999 (6 adet 9) ile ifade edilebilir. Ayrıca Borsa İstanbul bu sistemden iki adet kullanarak double-full redundancy (yedeklilik) sağlamıştır. Aynı şekilde ikili yedeklilik Borsa İstanbul'da kurulmuş olan uydu antenleri için de geçerli olup her bir anten 8 adet uydudan GPS bilgisi almaktadır.

    • Sistem kullanıma alındı mı?

    Evet, tüm Borsa İstanbul sistemleri saat bilgisini bu altyapıdan almaktadır. (Mevcutta borsa sistemleri NTP servisini kullanmaktadır. Önümüzdeki dönemde PTP geçişinin yapılması planlanmaktadır.)

    • Borsa İstanbul'da kurulan bu yapıyı başka hangi Borsalar kullanmaktadır?

    Borsa İstanbul ile aynı yapıyı kullanan borsaların adedi, bölgelere göre aşağıdaki görselde belirtilmiştir.

     

    Risk Yönetimi

    PTRM

    BISTECH PTRM/İşlem Öncesi Risk Yönetimi Uygulaması (PTRM - Pre-Trade Risk Management): Sisteme girilen emirler ve gerçekleştirilen işlemlerden dolayı maruz kalınabileceği düşünülen risklerin kontrol edilmesine ve söz konusu risklerin izlenmesine yönelik olarak BISTECH işlem platformuna bütünleşik olarak geliştirilmiş bir risk yönetimi uygulamasıdır. Uygulama ile işlem terminali, FixAPI ve OUCH protokollerinden sisteme gönderilen emirlerin ve gerçekleşen işlemlerin riskleri kontrol edilir. 

    Bu uygulama ile emir gönderen ve işlem yapan kullanıcıların neden olabileceği risklerin yönetimine imkân sağlayan risk grubu kontrolleri üye tarafından tanımlanan limitler doğrultusunda; emirler sisteme kabul edilmeden önce, kabul edildikten sonra ve işlem sonrasında olmak üzere farklı aşamalarda yapılabilir. Gerekli görülmesi durumunda Borsa da üyeler için genel veya enstrüman bazında limitler belirleyebilir. Bu fonksiyonlara ek olarak risk grubu altında bulunan tüm kullanıcıların bekleyen emirlerinin tek seferde iptal edilmesi de mümkündür (COD (Cancel on Disconnect) - Bağlantı Kopmasında Emirlerin Otomatik Askıya Alınması).

    İşlem Öncesi Risk Kontrolü* İşlem Anı Risk Kontrolü
    Maksimum Emir Büyüklüğü Pozisyon Risk Limitleri
    İşlem yapılabilir sözleşme/enstrüman kısıtı Emir/sn limiti

    * Her bir risk grubu için belirlenebilecek tüm risk limitlerine ve hesaplamalarına ilişkin bilgilere PTRM Kılavuzlarından ulaşılabilmektedir.

    • Maksimum emir büyüklüğü: Sisteme gönderilebilecek emrin maksimum büyüklüğüne ilişkin olarak tanımlanan bir limittir. Seçilmiş olan limit hesaplama yöntemine göre maksimum büyüklük hacim, miktar veya değer cinsinden hesaplanır. Maksimum emir büyüklüğü pazar ve/veya enstrüman bazında tanımlanabilir ve limit sistem tarafından emir girişi ve emir düzeltme sırasında kontrol edilir. 
    • İşlem yapılabilir sözleşme/enstrüman kısıtı: Belirlenen risk grubuna bağlı kullanıcılar sadece bağlı oldukları risk grubuna atanmış pazar(lar)-enstrüman(lar) için sisteme emir girip, işlem gerçekleştirebilirler. Risk grubuna atanmamış olan diğer Pazar ve/veya enstrümanlar için emir giremez ve dolayısı ile işlem gerçekleştiremezler.
    • Risk Limitleri: Risk grubuna bağlı kullanıcıların risk grubuna atanmış olan pazar ve/veya enstrüman için tanımlanan ve girilen emirler ve gerçekleştirilen işlemlerin kontrol edildiği limitlerdir. Emir sisteme kabul edildikten sonra risk grubuna dâhil edilmiş kullanıcıların gün başından itibaren gerçekleştirdikleri işlemleri ve emir defterinde bulunan emirleri dikkate alınarak kullanılan risk hesaplama yöntemine göre dokuz farklı risk hesaplaması yapılır.
    • Emir/sn limiti: Emir/saniye limiti, risk grubu bazında uygulanabilecek olan bir kısıtlamadır ve risk grubu panelinden risk grubu bazında düzenlenir.    Bu limit, alım satım sistemine risk grubuna bağlı tüm kullanıcılardan gönderilen yeni emirlerin sayısını toplayarak risk ölçümünü yapar.”

    İlgili Sayfalar

    Teknik Dokümanlar

    COD (Cancel on Disconnect) - Bağlantı Kopmasında Emirlerin Otomatik Askıya Alınması

    COD için gerekli tanımlamaların yapılması halinde, bağlantının kopması durumunda bekleyen emirler sistem tarafından otomatik olarak askıya alınmaktadır. Üye kesinti yaşaması durumunda günlük veya tüm emirlerinin askıya alınması seçeneklerinden birini yazılı başvurusunda belirtmek suretiyle tercih edebilir.

    Otomatik askıya alma işleminin gerçekleştirilebilmesi için kesintinin sistem tarafından tanımlanan parametreler doğrultusunda yapılan heartbeat kontrolleri ile teyit edilmesi ve bu süreler içinde üyeye ait kullanıcının tekrardan bağlantı kurmaması gerekmektedir. Kullanıcının açık olarak bekleyen emirleri ya da kısmi olarak gerçekleşmiş olan emirlerin gerçekleşmemiş olarak bekleyen kısımları askıya alınır (iptal edilir).

    Devre Kesici

    Bir sermaye piyasası aracında işlemler seansın sürekli işlem bölümünde çok fiyat yöntemi ile yürütülürken belirli bir referans değer üzerinden hesaplanan fiyat değişiminin Borsa tarafından belirlenmiş olan eşik değerlere (oranlara) ulaşması veya aşması hâlinde ilgili sermaye piyasası aracının işlemleri geçici süre ile emir toplama aşamasına alınacaktır. İlgili sermaye piyasası aracında tek fiyat yöntemi kullanılarak fiyat belirlemesi yapılır. Tek fiyat yöntemine ilişkin süreçlerin tamamlanmasının ardından ilgili sermaye piyasası aracının işlemleri  yeniden seansın sürekli işlem bölümüne alınır ve işlemlere çok fiyat yöntemi ile devam edilir.

    Devre kesici sayfası için tıklayınız.