Genel Bilgiler
Vadeli İşlemlere Yatırım

Vadeli Piyasalar Neler Sağlar?

Riskten Korunma (Hedging)

Vadeli piyasalar yatırımcılara, sözleşmeye konu olan dayanak varlığın işlem gördüğü spot piyasalarda ortaya çıkabilecek fiyat değişimlerine karşı korunma olanağı sağlar.

Etkin Fiyat Oluşumu

Finansal piyasalarda spot piyasanın yanında etkin faaliyet gösteren bir vadeli piyasanın varlığı fiyat oluşum mekanizmasının daha etkin çalışmasını sağlar. Vadeli piyasanın olması nedeniyle dayanak varlık fiyatına ilişkin gelecek öngörüleri de devreye girdiği için spot piyasada oluşan fiyat sadece spot piyasanın olduğu duruma göre çok daha etkin olacaktır. Vadeli piyasalar fiyat oluşumunda o kadar etkilidir ki bazı emtia piyasalarında spot fiyatın da oluştuğu bir piyasa rolünü üstlenmişlerdir.

Yüksek Likidite

Vadeli piyasalar spot piyasalara göre daha düşük tutarlı yatırımla aynı miktarda dayanak varlık üzerine yatırım yapmaya olanak verdiğinden, daha geniş kitlelere yatırım yapma olanağı sağlayacağından her iki piyasanın da daha likit olmasını sağlar.

Kaldıraç Etkisi

Vadeli piyasalar yatırımcılara küçük miktarda yatırımla büyük miktarlı pozisyon alma ve kaldıraç etkisi yardımıyla yüksek kazanç elde etme imkânı sağlar. Ancak kaldıraç etkisi yatırımcı için, spot piyasaya göre çok daha hızlı ve büyük miktarda zarar etme riskini de içinde barındırır.

Portföy Çeşitlendirmesi

Vadeli piyasalar portföy yöneticilerine, portföy çeşitlendirmesi ve dolayısıyla da riskin yayılması açısından değişik seçenekler sunar.

Sentetik Pozisyonlar

Vadeli piyasalarda işlem gören ürünler kullanılarak spot piyasalarda işlem gören ürünlerinkine benzer getiri grafiği olan sentetik pozisyonlar oluşturulabilir. Bu özelliği nedeniyle vadeli piyasalar, piyasalarda etkinliğin artırılmasına ve spot piyasadaki fiyat dalgalanmalarının (volatilite) azaltılmasına yardımcı olur.

Vadeli İşlemlerde Fiyatlama

Vadeli İşlem Sözleşmesinin Fiyatını Belirleyen Faktörler

Vadeli işlem sözleşmesinin fiyatı temel olarak:

  • Dayanak varlık spot piyasa fiyatı (DF),
  • Faiz oranı
  • Volatilite
  • Temettü Getirisi (Pay ve Endeks VİS)
  • Vadeye kalan gün (VKG) sayısındaki değişimden etkilenmektedir.
Karşılaştırma:VİS-Forward
Vadeli İşlem Forward
Borsada işlem görür Tezgâh üstü piyasada işlem görür
Asli unsurları standartlaştırılmış sözleşme Asli unsurları taraflar arasında serbestçe belirlenen adi sözleşme
Teslimat için belirlenmiş birçok tarih vardır Belirlenmiş tek bir teslimat tarihi
Kar/zarar günlük olarak hesaplanır (marking to market) Kar/zarar vade tarihinde ortaya çıkar
Pozisyon genellikle vade tarihinden önce kapatılır Pozisyon vade tarihinde kapatılır
İşlem yapabilmek için teminat yatırmak zorunludur Teminat zorunlu değildir
Takas kuruluşu olduğundan kredi riski yoktur veya çok düşüktür akas kuruluşu yoktur. Tarafların, sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmeme riski olduğundan kredi riski vardır.
VİS Hesap Makinesi

Yasal Uyarı: "Vadeli İşlem Hesap Makinesi dayanak varlığın spot fiyatına risksiz faiz oranına göre taşıma maliyetini ekleyerek vade sonu teorik fiyatını hesaplar. Hesaplanacak değerler tamamıyla teorik olup modelin varsayımlarına ve yatırımcılar tarafından girilen değerlere dayanmaktadır. Hesap makinesinin oluşturulmasında azami özen gösterilmiş olmakla birlikte hesaplama sonuçlarında oluşacak hatalardan veya hesap makinesi kullanılarak elde