Sertifikalar

Sertifikalar, tıpkı varantlar gibi ihraççıyı yatırımcıya karşı mali yükümlülük altına sokan finansal araçlardır. Sertifika ihracı dolayısıyla elde edilen fonlar ihraççının şahsi mali sorumluluğu altındadır. Bu nedenle ihraççının mali durumu, ödeme kabiliyeti, kredibilitesi gibi faktörlerin yatırım sırasında göz önünde bulundurulması önem arz etmektedir. Sertifikalar, yatırımcısına önceden belirlenmiş koşulların oluşması durumunda alacak hakkı veren menkul kıymet niteliğindeki yapılandırılmış finansal ürünlerdir.

Varant benzeri bir finansal ürün olan sertifikaların Borsamız Pay Piyasası bünyesinde işlem görebilmesi için Kurumsal Ürünler Pazarı başlığı altında “Sertifika Pazarı” oluşturulmuştur.

Sertifikalar varantlar ile hemen hemen aynı işlem kuralları ile işlem görmekle birlikte, bazı işlem kuralları sertifika türlerine göre farklılaşabilmektedir. Yatırımcıların sertifika işlemlerinde bu hususlara özellikle dikkat etmeleri gerekmektedir.

Sertifikaların Özellikleri

Dayanak Varlık

BIST 30 endeksinde yer alan payları ve/veya BIST 30 endeksi kapsamında yer alan birden fazla paydan oluşan sepeti ifade eder.

Dayanak Gösterge

Borsa ve ilgili kuruluşlar tarafından oluşturulan endeksleri ifade eder.

Diğer Dayanaklar

Kurulca uygun görülmesi durumunda, yukarıda sayılan dayanak varlık ve göstergeler dışında kalan konvertibl döviz, kıymetli maden, emtia, geçerliliği uluslararası alanda genel kabul görmüş endeksler gibi diğer varlık ve göstergeler de sertifikalara dayanak teşkil edebilir.

Artık Değer

Sertifikaların nakavt olması durumunda ve sirkülerde belirtilmesi kaydıyla, ihraççı tarafından hesaplanan ve yatırımcılara ödenecek tutarı ifade eder. Bu tutarın ödenmesi her ihraçta söz konusu olmayabilir.

Dönüşüm Oranı

Bir adet sertifikanın kaç adet dayanak varlığa denk geldiğini gösteren oranı ifade eder.

Piyasa Yapıcılık

Piyasa Yapıcılık, yetkilendirilmiş üyeler tarafından sorumlu oldukları sertifikanın piyasasının dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak ve likiditeye katkıda bulunmak amacıyla yürütülen özellikli bir alım satım faaliyetidir.

Piyasa Yapıcı Üye (Piyasa Yapıcı)

Sorumlu olduğu sertifikalarda piyasanın dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak, likit ve sürekli bir piyasanın oluşmasına katkıda bulunmak amacıyla faaliyette bulunmak üzere kotasyon vermekle yükümlü olan,Borsa tarafından yetkilendirilmiş Borsa üyesi aracı kurumu ifade eder.

Kotasyon (Piyasa Yapıcının Alış-Satış Kotasyonu)

Piyasa yapıcının likiditeyi sağlamak için Pay Piyasası Sistemi’ne girdiği, almaya ve satmaya razı olduğu fiyat ile bu fiyat seviyesinden ne kadar alacağını/satacağını gösteren miktar bilgisini içeren çift yönlü emir çeşididir.

Nakavt (Knock-Out)

Bazı sertifika türlerinde dayanak varlığın fiyatının veya gösterge değerinin ihraççı tarafından önceden belirlenmiş olan seviyeye (bariyer) ulaşması veya aşması halinde sertifikanın değerini yitirip geçersiz olma durumudur.

Bariyer

Bazı sertifika türlerinin nakavt özelliği nedeniyle ihraççı tarafından dayanak varlık veya dayanak gösterge için belirlenmiş olan fiyat veya değer seviyesidir. Dayanak varlığın fiyatının veya göstergenin değerinin sertifikanın vadesi süresinde bu seviyeye ulaşması veya aşması durumunda ilgili sertifika geçersiz olur.

Sertifika Çeşitleri

Turbo Sertifika

Turbo Sertifika, dayanak varlığın ya da dayanak göstergenin fiyatına bağlı olan ve sahibine ilgili sirkülerde belirtilen vade tarihinde dayanağın nihai değeri ile kullanım fiyatı arasındaki farka denk tutarda bir geri ödeme talep etme hakkı sağlayan bir menkul kıymettir. Turbo Sertifikanın vadesi esnasında dayanak varlığın/göstergenin değeri bariyere ulaşır ya da bunu aşarsa, ilgili Turbo Sertifika ihraççı tarafından sıfır veya sıfıra yakın değerde bir Artık Değer ödemesi yapılarak sona erdirilir.

İskontolu Sertifika

Yatırımcıya belirli bir dayanak varlığa ya da göstergeye cari piyasa değeri üzerinden belirli bir iskonto ile yatırım yapma imkanı sağlayan sermaye piyasası aracını ifade eder. Bu iskonto karşılığında yatırımcı dayanak varlığın veya göstergenin yukarı yöndeki performansının önceden tanımlanmış azami bir fiyatı/değeri aşan kısmından feragat eder

Prim Ödeyen (Bonus) Sertifika

Primli sertifikalar, dayanak varlık yerine yatırımcıları sertifika almaya teşvik etmek amacıyla çıkartılan ve dayanağın fiyatı, önceden belirlenmiş bir fiyatın altına düşmedikçe vade tarihinde belirli bir fiyatı garanti eden sermaye piyasası aracıdır.

Endeks Sertifikası

Bir dayanak varlığın fiyatı ya da göstergenin değeri ile bire bir ilişkili şekilde fiyatlanan ve dayanak göstergenin belirli bir dönüşüm oranı (1/100 gibi) ve/veya kur ile çarpılması sonucu bir geri ödeme tutarı talep etme hakkı sağlayan yapılandırılmış sermaye piyasası aracıdır.

Yukarıda belirtilen sertifika türlerinin tanımı genel anlamda yapılmış olup uygulamada ihraç edilen sertifikalar yukarıda belirtilen tanımlardan farklı tanımlamalara sahip olabilir ya da bu tanımlara göre farklı özellikler taşıyabilir. Yatırımcıların söz konusu sertifikalara yatırım yaparken ihraççı tarafından yayınlanan izahname ve sirkülerde ihracı yapılan sertifikalara ilişkin özellik ve risklere dikkat etmesi önem arz etmektedir.

Sertifikaların Alım-Satım Esasları

Varantlarda olduğu gibi sertifikalar da piyasa yapıcılı sürekli müzayede yöntemi ile işlem görür. Sertifikalara ilişkin piyasa yapıcılık işleyiş esasları aksi belirtilmedikçe varantlardaki gibidir.

İşlem Yöntemi

Sertifikalar Borsa İstanbul’da Kurumsal Ürünler Pazarı altında yer alan Sertifika Pazarı’nda, “piyasa yapıcılı sürekli müzayede yöntemi” ile işlem görür. Bu yöntemde her bir sertifikada görevli olan bir piyasa yapıcı üye alış-satış kotasyonu verir ve üyeler (piyasa yapıcı üye de dahil olmak üzere) söz konusu sertifika için alış-satış emirlerini iletirler. Sertifikaların piyasa yapıcı üyesi olmaksızın işlem görmesi mümkün değildir (alternatif işlem yöntemi yoktur).

Piyasa Yapıcı

Sorumlu olduğu sertifikalarda piyasanın dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak, likit ve sürekli bir piyasanın oluşmasına katkıda bulunmak amacıyla faaliyette bulunmak üzere ihraççı tarafından belirlenerek SPK tarafından onaylanan, kotasyon vermekle yükümlü olan Borsa üyesi aracı kuruluştur.

Kotasyon

Piyasa yapıcının likiditeyi sağlamak için Borsa İstanbul Pay Piyasası Alım Satım Sistemine (Sistem) girdiği, almaya ve satmaya razı olduğu fiyat ile bu fiyat seviyesinden ne kadar alacağını/satacağını gösteren miktar bilgisini içeren çift yönlü emir çeşididir.

Başlıca İşlem Kuralları

-Verilen alış-satış emirleri fiyat ve zaman önceliği kurallarına göre sisteme kabul edilir ve kotasyon aralığı dahilindeki fiyatlardan (kotasyon fiyatları dahil) karşı taraftaki uygun fiyatlı alış-satış emirleriyle ve/veya kotasyon emirleri ile eşleşerek işleme dönüşür.

- Sertifikalara piyasa yapıcı üye tarafından kotasyon girilir. Piyasa yapıcı üye kotasyon girmeden sertifikalara emir girişi yapılamaz.

-Pazarda baz fiyat uygulanmaz. Dolayısıyla fiyat oluşumunda alt ve üst limit belirlenmemektedir (serbest marj uygulanır).

-Pazarda, bütün işlemler piyasa yapıcının verdiği alım ve satım kotasyonları aralığı içinde (kotasyon fiyatları da dahil) gerçekleşir (piyasa yapıcının verdiği kotasyonlar işlemlerin gerçekleşebileceği fiyat aralıkları olmaktadır). Kotasyon aralığı dışındaki fiyatlardan verilen emirler de sisteme kabul edilir ancak bu emirler kotasyon aralığı içinde kaldığı sürece işlem görebilirler.

- Sertifikalara açılış ve kapanış seanslarında emir veya kotasyon girilemez.

- Sertifikalarda seans içinde emir iptali serbesttir.

Seans Saatleri

Sertifika işlemleri Pay Piyasası sürekli işlem seans saatleri dâhilinde (10:00-18:00 arasında) gerçekleştirilir.

İlgili Dosyalar

Sıkça Sorulan Sorular SertifikalarileilgiliBorsamizGenelgesi.pdf