Gelişen İşletmeler Piyasası(GİP)

Borsa İstanbul Gelişen İşletmeler Piyasası (GİP) Nedir?
Borsa İstanbul bünyesinde payların işlem görebileceği iki piyasa bulunmaktadır. Pay Piyasası (PP) Gelişen İşletmeler Piyasası (GİP) Gelişme ve büyüme potansiyeline sahip şirketlerin sermaye piyasalarından fon sağlamak amacıyla ihraç edecekleri menkul kıymetlerin işlem görebileceği şeffaf ve düzenli bir ortam yaratmak amacıyla Borsa İstanbul bünyesinde ayrı bir piyasa olarak GİP kurulmuştur. GİP’te, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından kayda alınmış, ancak Borsamız kotasyon şartlarını sağlamayan şirketlerin payları işlem görecektir. Söz konusu şirketler GİP sayesinde bir yandan özkaynak sağlarken diğer yandan kendilerini daha iyi tanıtabilecek, hem yatırımcılar nezdinde hem de faaliyet gösterdikleri pazarlarda bilinirlikleri artacaktır. GİP’ te GİP Listesi’ne kabul edilen paylar işlem görebilir.
Pay Piyasası (PP) ile GİP’e Yapılacak Başvuru Sürecinin Temel Farkları Nelerdir?
Pay Piyasası Başvurusu Gelişen İşletmeler Piyasası Başvurusu Şirketler PP’de işlem görebilmek için Kotasyon Yönetmeliği’ne tabi olarak Borsa İstanbul’a başvuruda bulunur. Şirketler GİP’te işlem görebilmek için GİP Yönetmeliği’ne tabi olarak Borsa İstanbul’a başvuruda bulunur. Kotasyon Yönetmeliği’nde Borsa kotuna alınarak kot içi pazarda işlem görebilmek için nicelik ve/veya niteliğe ilişkin kriterler (karlılık, faaliyet süresi, sermaye büyüklüğü, piyasa değeri gibi unsurlara bağlanmış şartlar) tanımlıdır. Kot dışı pazarlarda işlem görmek için değerlendirme ilgili pazarı düzenleyen genelge çerçevesinde yapılır. GİP Yönetmeliği’nde başvurunun kabulü için nitelik veya niceliğe ilişkin bir kriter tanımlanmamıştır. Gerekli inceleme Borsa İstanbul tarafından yapılır, şirket kot içi veya kot dışı pazarlardan uygun olanında Yönetim Kurulu kararı ile işlem görebilir. Gerekli inceleme piyasa danışmanı kuruluş tarafından yapılır ve inceleme sonuçları bir rapor ve ekli belgelerle Borsa İstanbul’a sunulur. Piyasa danışmanının şirket hakkında hazırladığı raporda olumlu görüş belirtmesi halinde Yönetim Kurulu kararı ile şirket payları GİP Listesi’ne alınabilir. PP’de mevcut ortakların sahip oldukları paylar işlem görebilir. GİP’te ancak GİP Listesi’nde bulunan paylar işlem görebilir.
GİP’te İşlem Görecek Payların Saklanması, Alım-Satımı ve Takas İşlemleri Nasıl Yapılır?
GİP’te işlem görecek paylar Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) sisteminde kayden izlenir. GİP’te işlem gören payların saklama ve takas işlemleri PP ile aynı şekilde yürütülür, alım-satım işlemleri de yine PP ile aynı elektronik işlem platformu üzerinde yapılır. GİP’te işlemler, PP’de işlemlerin gerçekleştiği seans ve saatlerde gerçekleşir. Yapılan alım-satımlar sermaye piyasası mevzuatına tabi olarak Elektronik Alım Satım Sistemi’nde GİP Yönetmeliği ve GİP İşlem Esasları Genelgesi hükümlerine göre gerçekleştirilir. Alım satım işlemlerinin gerçekleştirilmesinde “Tek Fiyat” işlem yöntemi uygulanır. Bir piyasa yapıcısının bulunduğu işlem sıralarında ise “Piyasa Yapıcılı Sürekli Müzayede” işlem yöntemi uygulanır. Gerçekleşen işlemlerin nakit ve menkul kıymet takası Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank) tarafından yapılır. GİP’te gerçekleşen işlemler için Borsa üyelerinden PP ile aynı oranlarda Borsa payı alınır. GİP’te, payların ve nakdin teslimi/alınması T+2 gününde (işlem günü+2 iş günü) Takasbank ve MKK aracılığıyla yapılır. GİP’te paylar TL üzerinden alınıp satılır.
GİP’te Ortakların Sahip Oldukları Payların Halka Arzı Yapılabilir mi?
GİP’te halka arzdan veya tahsisli satıştan elde edilecek gelirin doğrudan şirketin finansman ihtiyacını karşılaması amaçlanmaktadır. Bu nedenle, ortak satışı yolu ile halka arz yapılmasına izin verilmemekte ve sadece sermaye artırımı sonucunda ihraç edilecek yeni payların halka arzı mümkün olabilmektedir.
GİP’e Hangi Şirketler Başvurabilir?
GİP’te sadece anonim şirket statüsünde olan şirketler işlem görebilecek olup, bu şirketlerin paylarının GİP Listesi’ne kabulü için karlılık, faaliyet süresi, sermaye veya piyasa değeri büyüklüğü gibi herhangi bir sayısal koşul aranmamaktadır. GİP için bir nevi tavan şart uygulaması yapılmakta, GİP’e başvuracak şirketin Kotasyon Yönetmeliği’nde tanımlanmış kotasyon şartlarını sağlamıyor olması istenmektedir. Aksi halde şirketin GİP başvurusu reddedilerek Kotasyon Yönetmeliği uyarınca PP’de işlem görmek üzere başvuruda bulunması gerektiği şirkete bildirilmektedir. (Kotasyon Yönetmeliği’nde tanımlanan ilgili kotasyon şartları için tıklayınız.) Yukarıda belirtilen koşulu sağlamak kaydıyla yetkili bir piyasa danışmanı ile birlikte hazırlık sürecini tamamlayan ve piyasa danışmanı tarafından hakkında olumlu rapor hazırlanmış şirket GİP Listesi’ne kabul için Borsa İstanbul’a başvuruda bulunabilir.

Borsa Payları ve Diğer Ücretler için tıklayınız.

GİP Listesi’ne Kabul Kriterleri Nelerdir?
Şirket paylarının GİP Listesi’ne kabul başvurularında; 1) Payların GİP Listesi’ne kabulü için başvuruda bulunan şirketin anonim şirket statüsünde olması, kuruluş ve faaliyet bakımından hukuki durumu ile paylarının hukuki durumunun tabi olduğu mevzuata uygun olduğunun belgelenmesi, 2) GİP Listesi’ne kabul başvurusunun, mevcut ortakların yeni pay alma haklarının kısmen veya tamamen kısıtlanması suretiyle sermaye artırımı sonucunda ihraç edilecek paylar için yapılmış olması, 3) Kotasyon Yönetmeliği’nde Borsa kotuna alınarak kot içi pazarda işlem görebilmek için nicelik ve/veya niteliğe ilişkin kriterlerden (karlılık, faaliyet süresi, sermaye büyüklüğü, piyasa değeri gibi unsurlara bağlanmış şartlar) en az birinin şirket tarafından sağlanamamış olması, 4) Şirket ana sözleşmesinin işlem görecek payların devir ve tedavülünü kısıtlayıcı veya pay sahibinin haklarını kullanmasına engel olacak kayıtlar içermemesi, 5) Şirket ile Piyasa Danışmanı Listesi’nde yer alan bir piyasa danışmanı arasında başvuru tarihi itibarı ile en az iki yıl süre ile geçerli bir piyasa danışmanlığı anlaşmasının imzalanmış olması, 6) Payları GİP’te işlem görecek ortaklıklardan istenen Bağımsız Denetimden geçmiş finansal tablolar, payların satış dönemlerine göre düzenlenmiştir. Bu çerçevede, payları 01 Ocak - 15 Şubat tarihleri arasında satılacak ortaklıklardan son yıllık ya da içinde bulunulan yıldan önceki yıllık karşılaştırmalı finansal tablolar ile altı aylık ara dönem finansal tablolar, payları 16 Şubat - 15 Ağustos tarihleri arasında satılacak ortaklıklardan son yıllık karşılaştırmalı finansal tablolar, payları 16 Ağustos - 31 Aralık tarihleri arasında satılacak ortaklıklardan son yıllık ve altı aylık ara dönem karşılaştırmalı finansal tabloları, gerekmektedir. Piyasa danışmanının şirkete ilişkin raporunun olumlu görüş içermesi durumunda, Yönetim Kurulu söz konusu raporu ve genel şartları dikkate alarak şirket paylarının GİP Listesi’ne kabul edilip edilmemesine karar verir.
Piyasa Danışmanı Kimdir, Görevleri Nelerdir ?
Piyasa danışmanı GİP Yönetmeliği ile tanımlanan “piyasa danışmanlığı” görevini yerine getirmek üzere Borsa İstanbul tarafından yetkilendirilen kurumdur. Piyasa danışmanı GİP Listesi’ne kabul başvurusu öncesinde başvuru için gerekli hazırlıkların tamamlanmasında şirkete yardımcı olmak, başvuruda Borsa’ya iletilen ve kamuya açıklanan bilgi ve belgelerin doğruluğunu işlem görecek şirket ile birlikte onaylamak, GİP Listesi’ne kabul başvurusunda Borsa’ya sunulacak olan şirket raporunu hazırlamak, GİP Listesi’ne kabul sonrasında şirketin SPK ve Borsa düzenlemelerine uyumunun sağlanması için danışmanlık hizmeti vermek gibi görevleri sermaye piyasası mevzuatı ve Borsa düzenlemelerine uygun şekilde yerine getirmek ile görevlidir.
GİP’te İşlem Görmenin Sağlayacağı Faydalar Nelerdir?
Finansman Kaynağı GİP şirketlere öncelikle organize, şeffaf, düzenli çalışan, güvenilir bir piyasa üzerinden sermaye elde etme imkanı sunmaktadır. Diğer bir finansman kaynağı olan borçlanma yöntemine göre sermaye şirketin nakit akışını zorlayacak anapara ve faiz benzeri geri ödeme zorunlulukları olmayan bir kaynaktır. Bir şirketin borçluluk oranı arttıkça daha fazla borç kaynak bulma kapasitesi azalırken, sermaye oranı artan şirketin borçlanabilme kapasitesi de artar, finansman bulması hem kolaylaşır hem de ucuzlar. Bu nedenlerle, borç/sermaye (kaldıraç) oranı düşen şirketlerin mali yapılarının güçlendiği, olası finansal zorluklar veya krizlere karşı daha dayanıklı hale geldiği varsayılır. Borsa’da işlem gören şirketlerin kendilerine ait mali ve diğer bilgileri düzenli olarak kamuya duyuruyor olmaları ve bağımsız denetime tabi olmaları borç veren kurumların bu şirketlere daha kolay veya hızlı finansman sağlamasına imkan verir. Halka açılma sonrası başarılı bir borsa performansı sergileyen şirketlerin, ileride ikincil arzlar yoluyla tekrar sermaye sağlamaları göreceli olarak daha kolay olmaktadır. Bu çerçevede GİP’te işlem gören şirketlerin, zamanla büyüyüp gelişerek PP pazarlarından birine transfer olmaları, orada daha büyük halka arzlar gerçekleştirmeleri beklenmektedir. Fiyat Oluşumu ve Likidite Sağlama GİP şirket paylarına şeffaf ve güvenilir bir platformda alım-satım imkanı yaratarak fiyat oluşumunu sağlar ve onlara likidite kazandırır. Bu sayede şirket ortakları Borsa’da işlem gören payları kredi işlemlerinde teminat olarak da kullanabilmekte, atıl duran bu varlığı finansman yaratma aracına dönüştürebilmektedirler. Piyasada şirketin pay fiyatının oluşması, birleşme, satın alma veya ikincil arz işlemlerinde şirket değerinin tespitine bir referans yaratmaktadır. Çıkış Alternatifi Sunma İleride sahip oldukları payları satıp çıkma hedefiyle özellikle kuruluş aşamalarında şirketlere yatırım yapan girişim sermayesi ve benzeri yatırımcılar için GİP fiyat oluşumu sağlayarak değer tespitine referans oluşturur. Her ne kadar GİP’te sadece GİP Listesi’nde bulunan paylar işlem görebilse de ortakların GİP Listesi’nde bulunmayan paylarını üçüncü kişilere Borsa dışında satabilmeleri mümkündür. Diğer yandan, şirketin zaman içerisinde PP pazarlarından birine transfer olmasıyla tüm paylarının Borsa’da işlem görebilir hale gelmesi ve bu şekilde isteyen ortakların paylarını satarak çıkış yapabilmeleri de mümkündür. Tanınırlık ve Kredibilite Sağlama GİP’te işlem görme şirketin medya haber ve analizlerine konu olmasını, aracı kuruluşlarca hakkında yatırım raporları yazılmasını da birlikte getirir. Borsanın şeffaflık ilkesi ve kamuyu aydınlatma işlevi çerçevesinde GİP şirketleri hakkındaki birçok bilgi Borsa Bültenleri, veri yayın kuruluşları, medya kuruluşları ve KAP vasıtasıyla yurtiçi ve yurtdışı yatırımcılara ulaştırılır. Şirketin mali ve diğer önemli verileri yatırımcılar yanında kreditörleri, tedarikçileri ve iş ortaklarınca da takip edilebilir. Şirket hakkında güvenilir, düzenli ve sürekli bilginin var olması gerek finans piyasasında gerek kendi faaliyet sektöründe şirketin tanınırlığını artırır. Bu şirkete finansman temininde, ürün ve hizmetlerinin pazarlanıp satılmasında, nitelikli insan kaynağının temininde ve iş ortaklıkları kurulmasında yarar sağlar. Kurumsallaşma GİP’te işlem gören şirketler sermaye piyasası disiplini içerisinde mali ve diğer önemli bilgilerini kamuya duyurarak, düzenli ve zamanında raporlamalar yaparak, yatırımcıların ve ortaklarının ilgisine ve gözetimine maruz kalarak, daha hızlı bir şekilde kurumsallaşabilmektedirler. Şirket yapısının kurumsallaşması, şirketin organizasyonunun güçlenmesi, başarısının ve sürekliliğinin kurucu ortak grubundan veya kurucu aileden bağımsızlaşmasına önemli katkılar yapabilmektedir.
GİP’te İşlem Görme Sürecinin Adımları Nelerdir?
Bir şirketin GİP’te işlem görmek için geçeceği başlıca aşamalar aşağıda özetlenmiştir. Şirket Bünyesinde Ekip Oluşturulması Şirket bünyesinde GİP’e başvuruda bulunmak için yapılması gereken işleri yürütecek sorumlu bir ekip oluşturulmalıdır. Şirket payları GİP Listesi’ne kabul edildikten sonra şirketin sermaye piyasası mevzuatından kaynaklanan yükümlülüklerinin yerine getirilmesi; piyasa danışmanı, SPK, Borsa İstanbul, MKK gibi kurumlarla ve yatırımcılarla ilişkilerin yürütülmesi gerekeceğinden, hazırlık ekibine ileride bu işleri yapacak personelin dahil edilmesi faydalı olacaktır. Piyasa Danışmanı ile Anlaşma Yapılması GİP’te işlem görmeyi planlayan şirketlerin gerekli hazırlıkları birlikte yürütmek için bir piyasa danışmanı ile Piyasa Danışmanlığı Anlaşması yapması gereklidir. Bu anlaşmanın asgari şartları Borsa tarafından belirlenmiştir. (Yetkili piyasa danışmanlarını görüntülemek tıklayınız.) Aracı Kuruluş Seçimi Şirket, paylarını halka arz yöntemi ile Borsa’da satmak üzere bir aracı kuruluş ile kendi tercihine bağlı olarak anlaşma yapabilir. Bağımsız Denetim Şirketi Seçimi Şirketin Sermaye Piyasası Mevzuatına uygun olarak hazırlayacağı finansal tablolarını denetleyip görüş verecek SPK tarafından yetkilendirilmiş bir bağımsız denetim şirketi ile anlaşma yapması gereklidir.

GİP’te İşlem Görme Sürecinin Adımları Nelerdir? tıklayınız.

KOSGEB Teşvikleri
SPK, KOSGEB, Borsa İstanbul ve TSPAKB arasında 04/02/2011 tarihinde imzalanan işbirliği protokolü kapsamında, Borsa İstanbul Gelişen İşletmeler Piyasası’nda işlem görmek üzere, sermaye piyasası araçlarını halka arz edecek KOBİ’lerin halka arza ilişkin belirlenecek maliyetlerinin finansmanının sağlaması için KOSGEB tarafından “Gelişen İşletmeler Piyasası KOBİ Destek Programı” oluşturulmuştur. KOSGEB, “Gelişen İşletmeler Piyasası KOBİ Destek Programı” ile üst limiti toplam 100.000 TL olmak üzere aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde geri ödemesiz destek sağlayacaktır. Destek Unsurları Destek Ödemesi Üst Limiti (TL) Oranı (%) Piyasa danışmanı danışmanlık hizmet bedeli (azami 2 yıl) 60.000 75 Bağımsız denetim hizmeti bedeli 20.000 75 SPK kurul kaydına alma ücreti, Borsa İstanbul Gelişen İşletmeler Piyasası Listesi’ne kabul ücreti, Merkezi Kayıt Kuruluşu masrafı 10.000 100 Aracı kuruluşa ödenecek aracılık komisyonu 10.000 75 “Gelişen İşletmeler Piyasası KOBİ Destek Programı” kapsamına dahil olmak isteyen KOBİ’lerin KOSGEB’e kayıtlı olması gerekmektedir. Destek programına ilişkin ayrıntılı bilgilere KOSGEB’in web sitesinden (http://www.kosgeb.gov.tr ve www.kosgeb.gov.tr/Destekler) erişilebilir. Sermaye Artırımı ve Ana Sözleşme Değişikliği Şirket ana sözleşmesinin sermaye piyasası mevzuatı ile uyumlu olması gereklidir ve sermaye artırımı kararı da yetkili şirket organınca alınmalıdır. Şirket ana sözleşmesinin sermaye piyasası mevzuatına uygun hale gelecek şekilde değiştirilmesi için gerekli kararları almak üzere şirket genel kurulunun toplanması gerekir. Sermaye artırımı hususu da şirket “esas sermaye sistemine” tabi ise şirket genel kurulunca, “kayıtlı sermaye sistemine” tabi ise şirket yönetim kurulunca karara bağlanmalıdır. Ancak payları ilk defa halka arz edilecek ortaklıkların ek satış hariç halka arz edilecek paylarının halka arz fiyatı baz alınarak hesaplanacak piyasa değerinin 40 milyon TL’nin altında olması durumunda, halka arza ilişkin izahnamenin onaylanmasından önce halka arz edilecek payların nominal değerinin % 25’ine tekabül eden paylar da ortakların yeni pay alma hakları tamamen kısıtlanmak suretiyle satışa hazır bir şekilde bekletilir. Bu durumda ortaklığın kayıtlı sermaye sisteminde bulunması zorunludur. Fiyat Belirlenmesi Şirket paylarının satış fiyatının Borsa veya nominal değerinden farklı olması durumunda fiyat hesaplama raporu hazırlanarak ilan edilir. Başvuru Dosyasının Hazırlanması Piyasa danışmanı ile şirket, SPK ve Borsa İstanbul başvuruları için gerekli raporları ve belgeleri içeren başvuru dosyalarını hazırlarlar. Hazırlanan evrakların doğruluğundan şirket ve piyasa danışmanı birlikte sorumlu olup bu kapsamda başvuru dosyasındaki ilgili dokümanları kaşeleyerek imzalamalıdırlar. Borsa İstanbul’a yapılacak başvuru ekinde gerekli bilgi ve belgelerin ibraz edilmesi de esastır. SPK ve Borsa İstanbul Başvuruları SPK’ya şirket paylarının kayda alınması için, Borsa İstanbul’a da şirket paylarının GİP Listesi’ne alınarak işlem görmesi için eşzamanlı başvuru yapılır. Başvuru dosyasının eksiksiz olması ilgili kurumların incelemelerini daha hızlı sonuçlandırmasını sağlayacaktır. GİP Listesi’ne Kabul ve GİP’te İşlem Görmeye Başlama SPK tarafından kayda alınan paylar, Borsa Birincil Piyasada yapılacak olan halka arz ve satılmayan pay olması durumunda aracılık yüklenimi işlemleri sonrasında Borsa İstanbul tarafından yapılan KAP duyurusunda belirtilen tarihte GİP’te işlem görmeye başlar.