BIST Artanlar EPLAS.E 4,17 % 11,20 FMIZP.E 19,72 % 10,48 EGCYH.E 0,12 % 9,09 OYLUM.E 1,28 % 6,67 OLMIP.E 4,3 % 5,91 Azalanlar DAGHL.E 1,53 % -12,07 PENGD.E 2,34 % -9,30 YONGA.E 5,83 % -8,19 IHYAY.E 0,5 % -7,41 MERIT.E 7,3 % -7,24 VIOP En Çok Değişen O_USDTRYKE0319P5250 % 1300,00 O_USDTRYKE0319C5650 % 446,34 O_USDTRYKE0319C5700 % 417,65 O_THYAOE0319P13.20 % 375,00 O_USDTRYKE0319C5600 % 303,16 En Çok Pozisyon Olan F_USDTRY0419 1.511.118 F_USDTRY0619 994.217 F_USDTRY0319 429.016 F_XU0300419 389.306 F_USDTRY0819 352.116

KIYMETLİ MADENLER PİYASASI


 26 Temmuz 1995 tarihinde Borsanın açılmasıyla birlikte faaliyete geçen ilk piyasa olan “Altın Piyasası”, üye kuruluşlar tarafından yurt dışından ithal edilen altının tam rekabet şartlarında alım satımının yapıldığı organize bir piyasadır.

 

Yapılan yasal düzenlemeler sonucu gümüş ve platinin 9 Temmuz 1999 tarihinden itibaren Borsa bünyesinde işlem görmeye başlamasıyla “Altın Piyasası” fiili olarak kıymetli madenlerin işlem gördüğü bir piyasa konumuna gelmiş ve Kıymetli Madenler Piyasası adını almıştır.

Kıymetli Madenler Piyasasında standart, standart dışı ve cevherden üretim; altın, gümüş, platin ve paladyum üzerine spot (aynı gün) ve 120 takvim gününe kadar valörlü işlemler gerçekleştirilmektedir.

Kıymetli Madenler Piyasası, piyasanın işletilmesinin yanı sıra Piyasanın Gelişimi başlıklı bölümde bahsedilen kıymetli madenlere ilişkin mevzuattan kaynaklanan bazı görevleri de yerine getirmektedir.


Kıymetli Madenler Piyasasında İşlem Yapabilme ve Üyelik


Kıymetli Madenler Piyasasında, Hazine Müsteşarlığından faaliyet izni almış ve akabinde Borsa İstanbul A.Ş. Yönetim Kurulunun gerekli gördüğü hususları yerine getirmiş olan bankalar, yetkili müesseseler, kıymetli madenler aracı kurumları, kıymetli maden üretimi veya ticareti ile iştigal eden anonim şirketler, yurt dışında yerleşik şirketlerin Türkiye’deki şubeleri işlem yapabilirler. Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan izin, Borsa İstanbul’dan kabul alınır. SPK bilgilendirilir.

Kıymetli Madenler Borsası Aracı Kuruluşlarının Faaliyet Esasları ile Kıymetli Madenler Aracı Kurumlarının Kuruluşu Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre kıymetli madenler aracı kuruluşları Borsa’da üye olarak faaliyet gösterebilir.

Kıymetli madenler aracı kurumu: Borsada faaliyet göstermek üzere Bakanlıkça kuruluşuna izin verilen, kendi nam ve hesabına, başkası nam ve hesabına, kendi namına başkası hesabına işlem yapan şirketlerdir.

Kıymetli Madenler Aracı Kurumlarının Kuruluş Şartları

  • Anonim şirket şeklinde kurulması
  • Ödenmiş sermayelerinin 500 bin TL’den az olmaması
  • Hisse senetlerinin tamamının nama yazılı olması ve nakit karşılığı çıkarılması
  • Ticaret unvanında "kıymetli madenler" ibaresinin bulunması
  • Ana sözleşmelerinin Yönetmelik hükümlerine uygun olması
  • Tüzel kişi veya gerçek kişi kuruculardan en az ikisinin en az üç yıl kıymetli maden üretimi veya ticareti konusunda tecrübeye sahip olması ve bu kişilerin toplam hisse oranının en az yüzde elli veya üzerinde olması

Kıymetli madenler aracı kurumlarının kuruluşuna Bakanlıkça ön izin verilir.

 Kıymetli Madenler Aracı Kurumlarının Faaliyet İzni
Bakanlıkça kuruluş başvurusunun uygun görülmesi halinde kuruluş işlemlerinin tamamlanmasını müteakip kıymetli madenler aracı kurumlarınca;

  • Ana sözleşmenin Ticaret Siciline tescil edilip Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlanmış olması
  • İmza yetkisine sahip kişilerin belirlenmiş olması
  • Lisans düzeyinde öğrenim görmüş ve finans veya işletmecilik alanında en az beş yıllık mesleki tecrübeye sahip bir genel müdür atanması
  • Yönetim kurulu üyelerinin, denetçilerinin ve imza yetkisini haiz çalışanlarının 5’inci maddede belirtilen şartları taşıdığının tevsik edilmesikaydıyla Borsada faaliyet göstermek amacıyla Müsteşarlığa izin için başvurulur.

kaydıyla Borsada faaliyet göstermek amacıyla Müsteşarlığa izin için başvurulur.

Müsteşarlıkça kuruluşu için ön izin verilen kıymetli madenler aracı kurumlarının ön izin tarihini takip eden 180 gün içerisinde faaliyet izni almak üzere başvuruda bulunmaması halinde kuruluş izinleri geçersiz sayılır.

Faaliyette bulunmaları uygun görülenlere, Müsteşarlıkça "Faaliyet İzin Belgesi" verilir. İzin belgesi, herkesin görebileceği şekilde, işyerinde asılı bulundurulur.

Faaliyet izninin alınmasını müteakip 60 gün içinde Borsa Üyelik Belgesi alınmak üzere Borsa Başkanlığına müracaat etmeyen ve bir yıl içerisinde faaliyete geçmeyen şirketlerin faaliyet izni Müsteşarlıkça iptal edilir.
 
Kıymetli Madenler Aracı Kuruluşlarının Faaliyet İzni
Bankalar, yetkili müesseseler, kıymetli maden üretimi veya ticareti ile iştigal eden anonim şirketler Borsada işlem yapmak üzere bir dilekçe ile birlikte faaliyet izni almak için Müsteşarlığa başvururlar.

Yetkili müesseseler ile kıymetli maden üretimi veya ticareti ile iştigal eden anonim şirketler Borsa üyesi olarak faaliyet göstermek üzere izin başvurusunda bulunmaları halinde, ortakları, yönetim kurulu üyeleri, denetçileri ve imza yetkisini haiz çalışanlarının 5’inci maddede belirtilen şartları taşıdığını gösteren belgeleri tevsik ederler.

Kıymetli maden üretimi veya ticareti ile iştigal eden anonim şirketlerin Borsa üyesi olarak faaliyet gösterebilmeleri için ödenmiş sermayelerinin en az 500 bin TL olması ve en az üç yıldan beri kıymetli maden üretimi veya ticareti konusunda faaliyet gösteriyor olması şarttır.

Yurt dışında yerleşik ve ilgili ülkenin yetkili otoritesinden kıymetli maden üretimi, ticareti veya alım satım aracılığı konusunda faaliyet izni almış olan kuruluşların Türkiye’de şube açmak suretiyle Borsa üyesi olarak faaliyet göstermeleri Müsteşarlık iznine tabidir.

Kıymetli madenler aracı kuruluşları, aracılık faaliyetleri kapsamında;

a) Standartları ve saflık dereceleri Müsteşarlıkça belirlenen kıymetli madenler üzerinden ilgili mevzuatta belirlenen esaslar çerçevesinde, kendi nam ve hesabına, başkası nam ve hesabına, kendi namına başkası hesabına aracılık amacıyla; kıymetli maden alımı ve satımı işlemleri, kıymetli maden ödünç alınması ve ödünç verilmesi işlemleri ile kıymetli madenlere dayalı sermaye piyasası araçlarına ilişkin işlemleri

 

b) İşlenmiş veya işlenmemiş kıymetli taşların Borsa bünyesinde alım satımını

 

c) İşlenmiş ve işlenmemiş kıymetli madenler ile işlenmiş veya işlenmemiş kıymetli taşların ve bunlardan mamul kıymetli eşyaların ihracat ve ithalat rejimi çerçevesinde ihraç ve ithalini

 

d) İşlenmiş ve işlenmemiş kıymetli maden ve taşlar ile bunlardan mamul eşyaların yapımında kullanılmak üzere kıymetli maden ve taşların geçici ithalini ve işlendikten sonra mamul ve yarı-mamul kıymetli eşya ve taş olarak ihracını

 

e) Borsa bünyesindeki faaliyetleri ile sınırlı olmak üzere efektif alım satımını

 

f) Kıymetli madenler ve taşların yurt içinde alım satımını

yapmaya yetkilidirler.

Kuruluş ve Faaliyet Konularına İlişkin Yetkili Müesseselerin Özel Durumu

Bakanlıktan izin alınmalıdır

 

  • Anonim şirket şeklinde kurulması
  • Şirket ana sözleşmesinde A Grubu için “Yetkili Müessese”, B Grubu için “Sınırlı Yetkili Müessese” ibarelerinin bulunması
  • Münhasıran yetkili müesseselerin faaliyet konularında iştigal etmek üzere kurulması
  • Ödenmiş sermayelerinin A Grubu için 5 milyon TL, B Grubu için 1 milyon TL’den az olmaması
  • Türkiye’de yerleşik her bir kurucu ortak ve tüzel kişi ortaklarda %10 ve daha fazla ortaklık payı bulunan kişiler ile şirket genel müdürünün, yönetim kurulu üyelerinin, imza yetkisini haiz çalışanlarının ve A Grubu için iç kontrol görevlilerinin Tebliğ’de sayılan şartları haiz olması
  • Hisse senetlerinin nama yazılı olması ve nakit karşılığı çıkarılması
  • Ana sözleşmelerinin Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında mevzuata uygun olması

gerekir.

A ve B grubu Tebliğ’de belirtilen diğer işlerin yanı sıra  Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından üretilen basılı altınlar (milli ziynet ve meskük ve benzeri) ile bir kilogramdan küçük bar veya külçe şeklindeki standart işlenmemiş altınların alım satımını yapabilir.

A Grubu ise, B Grubu’nun faaliyet konularının tamamını gerçekleştirebilmenin yanında Tebliğ’de belirtilen diğer işlerin yanı sıra Borsaya üye olmak kaydıyla, ilgili yönetmelik ve mevzuat hükümleri çerçevesinde kıymetli taşlar ile standart ve standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ithalini, ihracını ve Borsada sürdürülmekte olan kıymetli maden ve taşlara ilişkin işlemleri yapmak yetkisine de sahiptir.

Borsa İstanbul Üyelik Başvuru Süreci ve Ücretleri
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından verilen lisansı aldıktan sonra, aracı kurumların, faaliyetlerine başlanması için borsaya başvurması beklenmektedir.

Borsa tarafından talep edilen bilgi, kayıt ve belgeler:

  • Kuruluş izni
  • Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından verilen lisanslar
  • Esas Sözleşme
  • Ödenmiş sermaye ve sahiplerinin hisseleri
  • Yönetim kurulu başkanının, hissedarların ve denetçilerin özgeçmişi
  • Genel müdür, genel müdür yardımcıları ve diğer yöneticilerin özgeçmişi
  • Organizasyon yapısı
  • İletişim adresleri  ile merkez ve şubelerin telefon numaraları
  • Aşağıdaki belgeler ve bilgiler de başvuru mektubuna eklenmelidir:
  • İmza sirküleri
  • Yetkili makamlar tarafından imzalanmış olan saklama sözleşmesi
  • Vergi levhası
  • Temsilcilerin listesi
  • Üyelik taahhütnamesi

Borsa Yönetim Kurulunun Kararından sonra, üyeler aşağıdaki parasal şartları yerine getirmelidir;

  • Üyelik Aidatı
  • Üyelik giriş ücreti (bir defalık)
  • Faaliyet ücreti (her pazar için bir kez)
  • Yıllık Aidat
  • Varsa faaliyette bulunmak için başvurdukları her bir piyasa için özel olarak belirlenen teminat tutarı

 

Üyelik ve Faaliyet Ücretleri

Miktarı (TL)

Üyelik Giriş Ücreti (Bir defa)

57.500

Kıymetli Madenler Piyasası Faaliyet Ücreti

217.500

Kıymetli Madenler Piyasası Faaliyet Ücreti (Kalkınma ve Yatırım Bankaları İçin)

86.250

Elmas ve Kıymetli Taş Piyasası Faaliyet Ücreti

23.000

Elmas ve Kıymetli Taş Piyasası Faaliyet Ücreti (Sınırlı Yetkili)

5.750

* Borsa istanbul Ücretlendirme Tablosu için tıklayınız.

 

İşlem Yöntemi

 

Piyasada işlem yapma yetkisi verilenler emirlerini, belirlenen fiyat ve işlem limitleri dahilinde ve risk yönetim kuralları çerçevesinde, işlem salonunda bulunan temsilcileri aracılığı ile veya uzaktan erişim yoluyla internet üzerinden İşlem Sistemine (Kıymetli Madenler İşlem Platformu – KİT) aktarırlar.İşlem yapma yetkisi verilenler, belirlenen sertifikasyon koşullarını sağlamak şartıyla İşlem Sistemine bir arayüz ile kendi işlem sistemlerini FIXAPI ile entegre edebilir. 

İşlemler, fiyat ve zaman önceliği kurallarına uygun olarak çok fiyat yöntemine göre yürütülmektedir. Sisteme girilen alım ve satım emirleri bilgi dağıtım ekranları vasıtasıyla aynı anda üyelere ve uluslararası piyasalara ulaştırılmaktadır.

Kıymetli madeni  satın almak veya satmak isteyen üye; alış veya satış emrini işleme konulmak üzere Borsaya iletir. İşleme konulan emrin alış emri olması ve daha önce iletilmiş olan en iyi satış emrinden fiyat olarak daha büyük veya eşit olması durumunda satıştaki emir tamamen veya kısmen karşılanabilir. İşleme konulan emrin satış emri olması ve daha önce iletilmiş olan en iyi alış emrinden fiyat olarak daha küçük veya eşit olması halinde ise alıştaki emir tamamen veya kısmen karşılanabilir.

 

KMP' de sürekli işlem yönteminin uygulanması esastır. Sürekli işlem yöntemi, sisteme iletilen emirlerin Borsa tarafından belirlenen işlem süreleri boyunca sürekli bir şekilde, öncelik ve işlem kurallarına uygun olarak farklı fiyat seviyelerinden eşleştirilmesi yöntemidir. Sürekli işlem seansının içinde belirlenmiş olan bir zaman diliminde tek fiyat yöntemi ile emir toplanabilir.

 

Tek fiyat yöntemi, sisteme iletilen emirlerin Borsa tarafından belirlenen zaman dilimleri boyunca toplanarak en çok işlem miktarını gerçekleştirecek şekilde ve öncelik kurallarına uygun olarak belirlenen tek bir işlem fiyatından eşleştirilmesi yöntemidir. Tek fiyat seansı emir toplama ve fiyat belirleme aşamalarından oluşur. Emir toplama aşamasında emirler sisteme iletilir ve fiyat-zaman önceliği kurallarına göre sıralanır, eşleştirme yapılmaz, emirler değiştirilebilir veya iptal edilebilir. Fiyat belirleme aşamasında emir girilemez, emir toplama aşamasında girilen emirler değiştirilemez veya iptal edilemez. Tek fiyat yönteminin uygulandığı tek fiyat seansında sadece standart 1 kg altın için takas tarihi T+0 ve fiyat birimi USD/ONS olan emirler girilebilir.


Seans ve Takas Zamanları

 

 

TAKAS (İŞLEM) GÜNLERİ

DİĞER GÜNLER

TEK FİYAT

14:00’da başlar

Emir Toplama : 10 dakika

Fiyat Belirleme: Emir toplama sonrası 5 dakika

14:15’de tamamlanır.

Haftasonu, resmi tatiller ve yarım günlerde işlem yapılmaz.

FİKSİNG

09:00 itibarıyla başlar, London Gold Price açıklanma resmi saatine kadar devam eder.

Haftasonu, resmi tatiller, yarım günlerde ve  London Gold Price’ın açıklanmadığı günler işlem yapılmaz.

SPOT PİYASA

08:00-16:00

Sürekli İşlem

16:00-16:10

Günsonu işlemleri (Seans kapalı)

16:10-23:45

Sürekli İşlem

*Tek Fiyat Seansı sürecince spot piyasa seansına 15 dk ara verilir.

Haftasonu ve resmi tatillerde işlem yapılmaz. Yarım günlerde 08:00-13:00 arası işlem yapılır.

 

TAKAS SAATİ

Para ve kıymet yükümlülükleri için son saat 17:00’dır. Erken takas 09:00-15:45 saatleri arasında mümkündür.

Haftasonu, resmi tatiller ve yarım günlerde takas yapılmaz.

 


Fiyat Birimleri


Piyasada kıymetli madenler Türk Lirası üzerinden kilogram ve gram, ABD Doları ve Euro para birimleri üzerinden ise ons birim fiyatları üzerinden gerçekleştirilir ve yükümlülükler işlemin gerçekleştirildiği para birimi ile yerine getirilir. Fiyatlar bütün fiyat birimlerinde virgülden sonra iki hane olarak girilir. TRY/GR fiyat birimi sadece mini külçelerde uygulanır. TRY/KG fiyat birim mini külçelerde kullanılamaz.

 

Tek fiyat ve fiksing emirlerinde fiyat birimi sadece USD/ONS olabilir.

 

Fiyat birimi, seçilen ölçüte (ons, kg, gr) göre seçilen para biriminden işlemin gerçekleşeceğini belirtmekte olup, her halükarda fiziki takas asıl işlem gören ürün üzerinden gerçekleşir.

 

Kilogram ile ons ağırlık birimleri arasındaki dönüşümlerde 1 kilogram = 32,1507465 ons, 1ons = 31,1034768 gram olarak alınır

 


Valör Süreleri

 

Tek fiyat emirleri için valör sadece T+0’dır.

 

Fiksing için, izleyen 10 takvim günündeki takas günleri için emir girilebilir.

 

Diğer tüm ürünler için, izleyen 120 takvim günündeki takas günleri için emir girilebilir.

 


Fiyat Adımları

 

Metal ve fiyat birimi bazında fiyat adımları aşağıdaki gibidir (Mini Külçe hariç):

 

Metal

Fiyat Birimi

Fiyat Adımı

Altın/Platin/Paladyum

(USD/EUR)/ONS

5 cent

Altın/Platin/Paladyum

TRY/KG

50 kuruş

Gümüş

(USD/EUR)/ONS

1 Cent

Gümüş

TRY/KG

10 Kuruş

 


Emir Tipleri

 

Limit fiyatlı emir, fiyatın ve miktarın belirtildiği emirlerdir. Emrin gerçekleşmeyen bölümü işlem görmedikçe sistemde pasif olarak geçerlilik süresi sonuna kadar bekletilir.

 

Limit fiyatlı emirlerde fiyat ve zaman önceliği kuralına göre emirde yer alan fiyattan ya da daha iyi bir fiyattan eşleşme gerçekleştirilir.

 

Piyasada limit fiyatlı emirler karşılanırken daha düşük fiyatlı satım emirleri, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirleri, daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanır. Emirlerde fiyat eşitliği halinde zaman açısından daha önce intikal ettirilen emirler öncelikle karşılanır. Emirlerde fiyat ve miktar değiştirilmesi halinde zaman önceliği kaybolur.

 

Emirlerde hesap tipi olarak portföy, müşteri ve fon seçilebilir. Üyeler sadece kendi müşteri ve fonları adına emir girebilir.

 


Fiyat Limitleri

 

KMP‟de fiyat limitleri uluslararası piyasalarda oluşan kıymetli maden fiyatlarına göre dinamik olarak belirlenir. Fiyat limitleri takas tarihlerine göre takvim günü bazında belirlenir.

 

Fiyat limitleri aşağıdaki gibidir (mini külçe hariç):

 

Gün Alt Sınır

Gün Üst Sınır

Alt Fiyat Limiti (%)

Üst Fiyat Limiti (%)

0

1

1

1

2

3

5

5

4

9

10

10

10

39

20

20

40

999

40

40

 

  

Tek Fiyat seansı için alt fiyat limiti %0,5, üst fiyat limiti %1’dir.

 

En yakın takas tarihi esas alınmak üzere (mini külçe dışındaki külçeler için) metal tipi ve fiyat birimi bazında fiyat limitleri KİT’te Fiyat Aralıkları menüsünde gösterilir.

 

Fiksing emirleri için fiyat -20 ile +20 arasında girilebilir.

 


Emirlerin değiştirilmesi ve iptali

 

Sisteme girilmiş olan emirlerin miktarları azaltılıp artırılabilir (miktar artırıldığında emir Sisteme yeni girilmiş bir emir olarak değerlendirildiği için zaman önceliğini kaybeder); emrin fiyatı düşürülüp yükseltilebilir (fiyat değiştirildiğinde de emir, Sisteme yeni girilmiş bir emir olarak değerlendirildiği için zaman önceliğini kaybeder). Emir iyileştirilmesi, alış emri için fiyatı yükseltmek, satış emri için fiyatı düşürmek; emir kötüleştirilmesi ise alış emri için fiyatı düşürmek, satış emri için fiyatı yükseltmek anlamındadır.

 

Emirde hesap tipi ve hesap serbestçe değiştirilebilir. Emirlerin işlem görmeyen kısmı istenildiği an iptal edilebilir. Emirlerin değişikliği ve emir iptali izin verilen seanslarda ve ücretsiz olarak yapılır.

 


Fiksing fiyatlı emirler ve işlemler

 

Fiksing emirleri Londra piyasasında sabah seansındaki LBMA fiksing fiyatlarına bağlı olarak verilir. Emirler sistemde tanımlı valörlere göre verilir. Borsada takas olmayan günlerde ve LBMA sabah fiksing fiyatının yayımlanmadığı günlerde fiksing işlemleri yapılmaz.

 

Fiksing üzerinden emir verme imkanı sadece ABD Doları fiyat tipi için geçerlidir. Teklifler, emir tipi seçildikten sonra fiyat hanesine (±) herhangi bir ABD Doları değerinin girilmesi şeklinde verilir.

 


İşlem Raporu

 

Belirlenen sınırlar dâhilinde, emirleri emir defterine iletmeden ve karşı üyeyi seçerek işleme dönüştürmek amacıyla işlem raporu girilebilir.

 

İşlem raporunda takas brüt esaslara göre yapılır. Gönderilen işlem raporunun karşı üye tarafından aynen kabulü veya aynı şartlarda karşı üye tarafından ters yönde (alışa karşılık satış, satışa karşılık alış) işlem raporu girilmesi suretiyle işlem raporları işleme dönüşür.

 

İşlem raporunda öncelik kuralları uygulanmaz, üyenin takdirine ve tercihine bağlı olarak işlem raporu gönderilir veya kabul edilir.

 


İşleme Konu Kıymetli Madenler

 

Standart Kıymetli Madenler

 

Kıymetli Madenler Piyasasında aşağıdaki özelliklere sahip standart kıymetli madenler işlem görebilir:

 

a) Standart İşlenmemiş Altın: En az 995/1000 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkça belirlenen barlar veya külçeler halindeki altın,

 

b) Standart İşlenmemiş Gümüş:  En az %99,9 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkça belirlenen bar, külçe veya granül halindeki gümüş,

 

c) Standart İşlenmemiş Platin:  En az %99,95 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkça belirlenen barlar veya külçeler halindeki platin,

 

d) Standart İşlenmemiş Paladyum: En az %99,95 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkça belirlenen barlar veya külçeler halindeki paladyum.

 

Kabul edilen standart bar ve külçe tipleri aşağıdaki gibidir:

 

 Altın

 

 a)     Mini Bar : 1 gr, 2,5 gr, 5 gr. 10 gr, 20 gr, 50 gr, 100 gr, 250 gr ve 500 gr

 

 b)    Külçe: 1 kg 

 

c)     Large Bar : 1 kg’ın üzerinde külçe

 

 Gümüş 

 

a)     Mini Bar : 1 gr, 2,5 gr, 5 gr. 10 gr, 20 gr, 50 gr, 100 gr, 250 gr ve 500 gr

 

b)    Külçe : 1 kg 

 

c)     Large Bar : 1kg’ın üzerinde külçe 

 

d)    Granül : Torba şeklinde ambalajlı, muhtelif ağırlıklarda granül

 

Platin 

 

a)     Mini Bar : 1 gr, 2,5 gr, 5 gr. 10 gr, 20 gr, 50 gr, 100 gr, 250 gr ve 500 gr

 

b)    Külçe : 1 kg 

 

c)     Large Bar : 1kg’ın üzerinde külçe

  

Paladyum 

 

a)     Mini Bar : 1 gr, 2,5 gr, 5 gr. 10 gr, 20 gr, 50 gr, 100 gr, 250 gr ve 500 gr

 

b)    Külçe : 1 kg 

 

c)     Large Bar : 1kg’ın üzerinde külçe

 

Standart Dışı Kıymetli Madenler

 

Kıymetli Madenler Piyasasında aşağıdaki özelliklere sahip standart dışı kıymetli madenler işlem görebilir:

 

a) Standart dışı işlenmemiş altın: 995/1000'den düşük (995/1000 saflık hariç) saflıkta külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklindeki altın,

 

b) Standart dışı işlenmemiş gümüş: %99,9'dan düşük (%99,9 saflık hariç) saflıkta külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklindeki gümüş,

 

c) Standart dışı işlenmemiş platin: %99.95'ten düşük (%99.95 saflık hariç) saflıkta külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklindeki platin,

 

d) Standart dışı işlenmemiş paladyum: %99.95'ten düşük (%99.95 saflık hariç) saflıkta külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklindeki paladyum.

 

Kıymetli Madenler Piyasasında işlem gören standart dışı kıymetli madenlerin düzenlenmiş olan ayar raporuna uyumundan, ilgili kıymetli madeni Borsa kasasına teslim eden Piyasa üyeleri sorumludur.

 

Kıymetli Madenler Piyasasında işlem yapacak üyeler, alım satıma konu olan standart dışı kıymetli madenlerin ramat evleri ve rafineriler vasıtasıyla temininde 17.11.2011 tarih ve 28115 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar’da Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar’da yer alan saflık ayarlarını dikkate alarak aşağıdaki esasları uygulayacaktır:

 

a) Dönüşümü yapan ramat evleri ve rafineriler, imal ettikleri standart dışı kıymetli madenin üzerine firma damgalarını ve ayar ile ağırlıklarını belirten mühürleri vurmak zorundadırlar.

 

b) Bu şekilde özellikleri belirtilen standart dışı kıymetli madenler ile Kıymetli Madenler Piyasasında işlem yapacak üyeler, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü veya bu kurumun belirleyeceği kuruluşlardan ayar raporu almak ve Kıymetli Madenler Piyasasına sunmak zorundadırlar.

 

c) Borsa Kıymetli Madenler Piyasası üyeleri tarafından ithal edilmek suretiyle Borsa kasasına teslim edilen standart dışı kıymetli madenler ilgili gümrük beyannamesi, üye tarafından düzenlenen standart dışı kıymetli maden ithalat bilgi formu ve ayar raporu ile birlikte Kıymetli Madenler Piyasasına teslim edilecektir. İvedi durumlarda ayar raporu ve gümrük beyannamesinin ibraz edilmesi yeterlidir. Borsa Genel Müdürlüğü, bu konuda her türlü tedbire yetkilidir.

 

Cevherden Üretim Kıymetli Madenler

 

Alım satıma konu olan cevherden üretim kıymetli madenlerin temininde Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ’ in 13’üncü maddesinde belirtilen özelliklere göre aşağıda belirtilen esaslar uygulanacaktır:

 

a) Üretimi yapan kuruluş, cevherden üretilen dore bar, granül ve diğer şekillerdeki kıymetli madenin tebliğde belirlenen esaslara azami uygunluğunu sağlayacaktır.

 

b) Söz konusu cevherden üretilen dore bar, granül ve diğer şekillerdeki kıymetli maden ile Kıymetli Madenler Piyasasında işlem yapacak üyeler, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü veya bu kurumun belirleyeceği kuruluşlardan ayar raporu almak zorundadırlar.

 

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü veya bu kurumun belirleyeceği kuruluşlar cevherden üretilen dore bar, granül ve diğer şekillerdeki kıymetli madenin vasıflarını belirleyecek ve cevheri oluşturan her bir kıymetli madenin saflık ayar ve ağırlıklarını belirleyen ayar raporunu düzenleyecektir.

 

Yurt içinde cevherden üretilen dore bar, granül ve diğer şekillerdeki kıymetli madenler;

 

a) Türkiye’de kurulu rafinerilerde rafinaj işlemine tabi tutulur ve rafinaj işleminin tamamlanmasını müteakip yedi (7) iş günü içinde Borsa kasasına teslim edilir ve Kıymetli Madenler Piyasasında alım satımı gerçekleştirilir veya

b) Borsa tarafından belirlenecek işlem esasları dahilinde Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü veya bu kurumun belirleyeceği kuruluşlarca düzenlenecek ayar raporunda yer alan miktarlarına göre ayrı ayrı işlem yapılmak suretiyle Kıymetli Madenler Piyasasında alım satımı gerçekleştirilir.


İthalat

 

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar’ın 7’nci maddesinin (a) ve (d) bentlerinde, standart işlenmemiş şekilde olan kıymetli madenlerin ithalatının sadece Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile Borsa İstanbul Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası (Borsa İstanbul bünyesine katılmadan öncesinde İstanbul Altın Borsası) bünyesinde kıymetli maden işlemleri yapmaya yetkili üyeler tarafından yapılabileceği düzenlenmiş ve bu üyeler tarafından ithal edilen standart ve standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin 3 (üç) iş günü içinde Borsaya teslimi ile Borsada alım/satım zorunluluğu getirilmiştir.

 

Üyeler, ithal ettikleri işlenmemiş kıymetli madenlerin yurt içindeki ilk alım satım işlemlerini sadece Borsada yaparlar.

 

İthal edilen standart kıymetli madenlerin Rafineri Listesinde yer alan rafinerilerce üretilmiş olması zorunludur.

 

İthal edilen işlenmemiş standart dışı kıymetli madenin Borsa tarafından görülmesinden sonra üye söz konusu kıymetli madenler için ayar analiz raporu alır. Ayar analiz raporunun, ithalat beyan raporu ve “İşlenmemiş Kıymetli Maden İthaline İlişkin Bilgi Formu” ile birlikte Borsa‟ya teslim edilmesi zorunludur.

 


Borsa dışı işlemlerin Borsa’ya bildirimi

 

İşlem yapma yetkisi verilenlerin alım satım işlemlerinin Borsa sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi esas olmakla birlikte işlem yapma yetkisi verilenlerin, Borsa dışında yapacakları standart ve standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin karşılıklı alım satım işlemlerini, aşağıdaki esaslara göre Borsa’ya bildirmeleri zorunludur. Borsa dışında gerçekleştirilen bu işlemler de Borsa işlemi olarak kabul edilir.

 

Taraflarca, işlem tarihini takip eden beş iş günü içinde KİT üzerinde Borsa Dışı İşlem Raporu menüsü kullanılarak borsa dışı işlem bildirimi yapılır.

 

İşlem komisyonu Borsa Dışı İşlem Raporu girildiği andaki ve gündeki veriler üzerinden normal bir işlemden bir fark olmaksızın hesaplanır.

 

Alıcı taraftan çekme komisyonu da ayrıca tahsil edilir.

 

Taraflardan herhangi birinin bildirim yapması halinde tüm taraflar için ücret ve komisyonlar hesaplanarak tahsil edilir.

 

Üyeler tarafından Borsa dışında gerçekleştirilen işlemlerin beş iş günü içinde Borsa’ya bildirilmemesi halinde, ödenmesi gereken komisyon tutarına ilave olarak, bir takvim yılı içinde tekerrür sıklığına göre ilave cezai komisyon oranları tahsil edilir ve ayrıca ödenecek cezai komisyon da dahil toplam komisyon tutarına gecikme süresi için gecikme faizi uygulanır. 


Piyasada teminat olarak kabul edilenler ve işlem teminatı

 

Piyasada teminat olarak kabul edilenler, teminat değerleme katsayıları, teminat esasları ve ilgili diğer hususlar Takasbank tarafından düzenlenen prosedürde belirtilir.

 

Piyasada gerçekleştirilen işlemlerden kaynaklanan risklerin karşılanması amacıyla, Piyasada işlem yapma yetkisi verilenler, Borsanın görüşleri doğrultusunda hazırlanan Takasbank mevzuatında belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde işlem teminatı yatırmakla yükümlüdür. İşlem yapma yetkisi verilenlerin işlem limitini işlem teminatı belirler.

 

Teminat yönetimi Takasbank tarafından gerçekleştirilir. Teminatların hesaplanmasında kullanılacak parametreler, net teminatlandırma yöntemi, değerleme, nemalandırma, yatırma, çekme, değiştirme vb. tüm süreçler, Takasbank tarafından düzenlenen mevzuata uygun olarak yürütülür.

 


Takas İşlemleri

 

Kıymetli madenlerin fiziki takası ve saklaması Borsa tarafından belirlenen kıymetli maden saklama kasalarında gerçekleştirilir.

 

Piyasada gerçekleşen işlemlere ilişkin takas süreçleri ve esaslarında Takasbank merkezi takas kurumuna ilişkin hükümler geçerlidir. Takas yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyelerin takas alacakları ödenmez.

 

Piyasada, kıymetli maden yükümlülüğü için son teslimat saati ve parasal yükümlülükler için son ödeme saati 17.00’dır. Hafta sonlarında, resmî tatil günlerinde ve yarım gün tatil olması durumunda takas işlemleri yapılmaz.

 

Kıymetli madenin satıcısı durumunda olan tarafın yükümlülüğü, satılan kıymetli madeni bu ve ilgili düzenlemede belirlenen şartlarla Takas Merkezine teslim ederek bedelini tahsil etmek, alıcı durumundaki tarafın yükümlülüğü ise bu ve ilgili diğer düzenlemelerde belirlenen şartlara uygun olarak satın aldığı kıymetli madenin bedelini Takas Merkezine ödeyerek kıymetli madeni teslim almaktır. Ancak, rafinaj işlemi görmemiş cevherden üretilen kıymetli madenlerin kendinden kendine alış satış işleminde ayar raporu ile takas gerçekleştirilir. Bu tür işlemlerde kıymetli maden Takas Merkezine teslim edilmiş gibi işlem ve çekme komisyonları tahsil edilir.

 

Kıymetli maden teslimatı, gerçekleşen işlemin konusu olan kıymetli madenin türünde ve tipinde yapılır.

 

Piyasada gerçekleşen alış ve satış işlemlerinin takası, işlem yapan tarafların yükümlülüklerini yerine getirmeleri şartıyla toplu takas için belirlenen zamandan önce gerçekleştirilebilir. Erken takas Takas Terminali üzerinden girilen talebe göre yapılır.


İşlem Komisyonları

 

a) Standart altın işlemlerinde 0,0001 (on binde bir) oranında komisyon tahsil edilir.

 

b) Standart gümüş, platin ve paladyum işlemlerinde 0,00015 (on binde 1,5) oranında komisyon tahsil edilir.

 

c) Alıcı ve satıcının aynı taraf olduğu, kendinden kendine yapılan işlemlerde, alış ve satış işlemlerinin her biri için standart altın işlemlerinde uygulanan komisyon oranının dört katı 0,0004 (on binde 4) oranında komisyon tahsil edilir. Standart gümüş, platin ve paladyum işlemlerinde ise her bir alış ve satış işlemi için mevcut işlem komisyonunun iki katı 0,0003 (on binde 3) oranında komisyon tahsil edilir.

 

 ç) Borsada gerçekleşen standart dışı kıymetli maden alım satım işlemlerinde 0,00005 (on binde 0,5) işlem komisyonu alınır. Alıcı ve satıcının aynı taraf olması durumunda da aynı tarife uygulanır.

 

d) Borsada gerçekleşen cevherden üretim kıymetli maden alım satım işlemlerinde 0,00015 (on binde 1,5) işlem komisyonu alınır. Alıcı ve satıcının aynı taraf olması durumunda alış ve satış işlemlerinin her biri için bu oranın dört katı 0,0006 (on binde 6) uygulanır.

 

İşlem komisyonları aylık olarak tahsil edilir.

 

İşlem komisyonları, alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı tahsil edilir.

 

Tüm işlem komisyonları kıymetli madenin has miktarı dikkate alınarak bulunan net işlem hacmi üzerinden hesaplanır. Türk Lirası dışındaki para birimlerinden gerçekleşen işlemlere ilişkin işlem hacimleri bir önceki gün TCMB döviz alış kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek suretiyle hesaplanır.

 

Mini külçe işlemlerinde alınan borsa payı asgari 5 Kuruş+BSMV’dir.

 

Komisyon oranları üzerinden % 5 oranında BSMV tahsil edilir.

 

İşlem Komisyonları

Standart Altın İşlem Komisyonu

on binde 1

Kendinden Kendine Standart Altın İşlem Komisyonu

on binde 4

Standart Gümüş, Platin ve Paladyum İşlem Komisyonu

on binde 1,5

Kendinden Kendine Standart Gümüş, Platin ve Paladyum İşlem Komisyonu

on binde 3

Standart Dışı İşlem Komisyonu

on binde 0,5

Kendinden Kendine Standart Dışı İşlem Komisyonu

on binde 0,5

Cevherden Üretim Kıymetli Maden İşlem Komisyonu

on binde 1,5

Kendinden Kendine Cevherden Üretim Kıymetli Maden İşlem Komisyonu

on binde 6

 

 

Çekme Komisyonları

 

Borsa kasasından kıymetli maden teslim alanlardan, Borsa kasasından çektikleri kıymetli maden miktarı ve metalin TRY/KG referans fiyatı üzerinden has miktarı dikkate alınarak hesaplanan parasal tutar üzerinden;

 

a) Standart altın için 0,0002 (on binde 2) oranında,

 

b) Standart gümüş, platin ve paladyum için 0,0003 (on binde 3) oranında,

 

c) Standart dışı tüm kıymetli madenler için alıcı hesabından tahsil edilmek üzere 0,000075 (on binde 0,75) oranında,

 

ç) Cevherden üretilen tüm kıymetli madenler için 0,0003 (on binde 3) oranında çekme komisyonu tahsil edilir.

 

Çekme komisyonları aylık olarak tahsil edilir.

 

Mini külçe işlemlerinde alınan çekme komisyonu BSMV dahil asgari 5 Kuruş’tur.

 

Komisyon oranları üzerinden % 5 oranında BSMV tahsil edilir.

 

Çekme Komisyonları

Çekme Komisyonu (Standart Altın)

on binde 2

Çekme Komisyonu (Standart gümüş, platin, paladyum ile cevherden üretim kıymetli madenler)

on binde 3

Çekme Komisyonu (Standart dışı kıymetli maden işlemleri için)

on binde 0,75

 

 

Saklama Komisyonu

 

Borsa yatırım fonları, yatırım fonları, emeklilik yatırım fonları ve yatırım ortaklıkları adına Borsa kasasında saklanan kıymetli madenler için her ay günlük ortalama miktar ve günlük referans fiyat üzerinden hesaplanan 0,0001 (on binde 1) saklama komisyonu tahsil edilir.

 

Komisyon net miktar üzerinden hesaplanacaktır.

 

Ağırlık birimi ons olarak kaydedilen kıymetli madenin saklama komisyonun hesaplanmasında komisyon, matrah TL/kg’a çevrilerek hesaplanır.

 

Tüm saklama komisyonları kıymetli madenin has miktarı üzerinden alınır.

 

Mini külçe işlemlerinde alınan saklama komisyonu BSMV Dahil asgari 5 Kuruştur.

 

Komisyon oranları üzerinden % 5 oranında BSMV tahsil edilmektedir.

 

Saklama Komisyonları

Kıymetli Maden Aylık Kasa Saklama Komisyonu (Altın, Platin, Paladyum)

on binde 1

Kıymetli Maden Aylık Kasa Saklama Komisyonu (Gümüş)

on binde 2

Kıymetli Maden Aylık Müşteri Kasa Saklama Komisyonu (Gümüş)

on binde 1

Yatırım Fonu/Yatırım Ortaklıkları Aylık Saklama Komisyonu (Tüm metaller için)

on binde 1

 

Kıymetli Madenler Piyasasına Üyelik Prosedürü

Kıymetli Madenler Piyasasına üyelik prosedürü aşağıdaki dökümanda anlatılmıştır.

Kıymetli Madenler (KM) Piyasası Üyelik Prosedürü