BIST Artanlar FLAP.E 3,65 % 14,06 BEYAZ.E 8,94 % 11,19 ROYAL.E 1,04 % 8,33 TUCLK.E 4,63 % 7,93 ALCAR.E 56,4 % 7,53 Azalanlar MNDRS.E 0,88 % -20,00 BNTAS.E 7,26 % -19,96 KPHOL.E 0,48 % -9,43 MRGYO.E 0,52 % -7,14 SRVGY.E 3,28 % -6,29 VIOP En Çok Değişen O_USDTRYKE0317C3750 % 1000,00 O_TUPRSE0417P82.50 % 629,17 O_XU030E0417P100.000 % 181,25 O_TUPRSE0517C75.00 % -100,00 O_TUPRSE0517C75.00 % -100,00 En Çok Pozisyon Olan F_XU0300417 385.239 F_USDTRY0417 312.213 F_KRDMD0417 106.497 F_USDTRY1217 46.670 F_USDTRY0317 43.894

KIYMETLİ MADENLER PİYASASI

26 Temmuz 1995 tarihinde Borsanın açılmasıyla birlikte faaliyete geçen ilk piyasa olan “Altın Piyasası”, üye kuruluşlar tarafından yurt dışından ithal edilen altının tam rekabet şartlarında alım satımının yapıldığı organize bir piyasadır.

Yapılan yasal düzenlemeler sonucu gümüş ve platinin 9 Temmuz 1999 tarihinden itibaren Borsa bünyesinde işlem görmeye başlamasıyla “Altın Piyasası” fiili olarak kıymetli madenlerin işlem gördüğü bir piyasa konumuna gelmiş ve Kıymetli Madenler Piyasası adını almıştır.

Kıymetli Madenler Piyasasında standart, standart dışı ve cevherden üretim; altın, gümüş, platin ve paladyum üzerine spot (aynı gün) ve T+90’a kadar valörlü işlemler gerçekleştirilmektedir.

Kıymetli Madenler Piyasası, piyasanın işletilmesinin yanı sıra Piyasanın Gelişimi başlıklı bölümde bahsedilen kıymetli madenlere ilişkin mevzuattan kaynaklanan bazı görevleri de yerine getirmektedir.


Kıymetli Madenler Piyasası Üyeleri 

Bankalar

23

Yetkili Müesseseler

41

Kıymetli Maden Aracı Kurumları

19

Kıymetli Maden Üretimi veya Ticareti ile İştigal Eden Anonim Şirketler

12

Toplam

95

Kıymetli Madenler Piyasasında İşlem Yapabilme

Kıymetli Madenler Piyasasında, Hazine Müsteşarlığından faaliyet izni almış ve akabinde Borsa İstanbul A.Ş. Yönetim Kurulunun gerekli gördüğü hususları yerine getirmiş olan bankalar, yetkili müesseseler, kıymetli madenler aracı kurumları, kıymetli maden üretimi veya ticareti ile iştigal eden anonim şirketler, yurt dışında yerleşik şirketlerin Türkiye’deki şubeleri işlem yapabilirler.

İşlem Yöntemi

Kıymetli Madenler Piyasasında işlemler, üye işlem temsilcileri tarafından seans salonunda bulunan işlem terminalleri veya uzaktan erişim ile iletilen emirlerin "otomatik eşleşme" kuralına göre en iyi alım ve en iyi satım emirlerinin birbirini karşılaması suretiyle gerçekleşmektedir. İşlemler, fiyat ve zaman önceliği kurallarına uygun olarak çok fiyat yöntemine göre yürütülmektedir. Sisteme girilen alım ve satım emirleri bilgi dağıtım ekranları vasıtasıyla aynı anda üyelere ve uluslararası piyasalara ulaştırılmaktadır.

Kıymetli madeni  satın almak veya satmak isteyen üye; alış veya satış emrini işleme konulmak üzere Borsaya iletir. İşleme konulan emrin alış emri olması ve daha önce iletilmiş olan en iyi satış emrinden fiyat olarak daha büyük veya eşit olması durumunda satıştaki emir tamamen veya kısmen karşılanabilir. İşleme konulan emrin satış emri olması ve daha önce iletilmiş olan en iyi alış emrinden fiyat olarak daha küçük veya eşit olması halinde ise alıştaki emir tamamen veya kısmen karşılanabilir.

İşlem Saatleri

Kıymetli Madenler Piyasasında hafta sonu ve tatil günleri dâhil olmak üzere kesintisiz seans yapılır. Günlük seans 16:00’da başlatılır ve bir sonraki iş günü 16:00’ya kadar devam eder. Günlük Borsa Bülteni 16:00 itibarıyla alınır ve duyurulur. Takas işlemleri iş günlerinde mesai saatleri içinde gerçekleştirilir. 

Kıymetli Madenler Piyasası İşlem Saatleri

16:00 - 16:00 (ertesi gün) (24 saat kesintisiz)

Kıymetli Maden Teslimat Yükümlülükleri

Günlük işlemler için son işlem saati 16:00 (T+0)

Parasal Yükümlülükler

Günlük işlemler için son işlem saati 17:15  (T+0)

İşlem Birimi

Piyasada işlemler TL/kg, ABD Doları/ons ve Euro/ons üzerinden gerçekleşir.

Fiyat Aralıkları

Altın, platin ve paladyum işlemlerinde, minimum fiyat aralığı TL/kg emirleri için 1 kuruş, ABD Doları/ons ve Euro/ons emirleri için 5 cent’tir. Gümüş işlemlerinde minimum fiyat aralığı TL/kg emirleri için 1 kuruş, ABD Doları/ons ve Euro/ons emirleri için 1 cent’ tir.

Valör Süreleri

TL/kg , USD/ons ve Euro/ons işlemlerinin valörü aynı günden (T+0) dan başlamak üzere doksan iş gününe (T+90) kadardır. İşlemlerin takasının vade tarihinde yapılması gereklidir.  

İşleme Konu Kıymetli Madenler

Standart Kıymetli Madenler

Kıymetli Madenler Piyasasında aşağıdaki özelliklere sahip standart kıymetli madenler işlem görebilir:

a) Standart İşlenmemiş Altın: En az 995/1000 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkça belirlenen barlar veya külçeler halindeki altın,

b) Standart İşlenmemiş Gümüş:  En az %99,9 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkça belirlenen bar, külçe veya granül halindeki gümüş,

c) Standart İşlenmemiş Platin:  En az %99,95 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkça belirlenen barlar veya külçeler halindeki platin,

d) Standart İşlenmemiş Paladyum: En az %99,95 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkça belirlenen barlar veya külçeler halindeki paladyum.

Kabul edilen standart bar ve külçe tipleri aşağıdaki gibidir:

Altın

a)     Mini Bar : 1 gr, 2,5 gr, 5 gr. 10 gr, 20 gr, 50 gr, 100 gr, 250 gr ve 500 gr

b)    Külçe: 1 kg

c)     Large Bar : 1 kg’ın üzerinde külçe

Gümüş

a)     Mini Bar : 1 gr, 2,5 gr, 5 gr. 10 gr, 20 gr, 50 gr, 100 gr, 250 gr ve 500 gr

b)    Külçe : 1 kg

c)     Large Bar : 1kg’ın üzerinde külçe

d)    Granül : Torba şeklinde ambalajlı, muhtelif ağırlıklarda granül

Platin

a)     Mini Bar : 1 gr, 2,5 gr, 5 gr. 10 gr, 20 gr, 50 gr, 100 gr, 250 gr ve 500 gr

b)    Külçe : 1 kg

c)     Large Bar : 1kg’ın üzerinde külçe

Paladyum

a)     Mini Bar : 1 gr, 2,5 gr, 5 gr. 10 gr, 20 gr, 50 gr, 100 gr, 250 gr ve 500 gr

b)    Külçe : 1 kg

c)     Large Bar : 1kg’ın üzerinde külçe

Standart Dışı Kıymetli Madenler

Kıymetli Madenler Piyasasında aşağıdaki özelliklere sahip standart dışı kıymetli madenler işlem görebilir:

a) Standart dışı işlenmemiş altın: 995/1000'den düşük (995/1000 saflık hariç) saflıkta külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklindeki altın,

b) Standart dışı işlenmemiş gümüş: %99,9'dan düşük (%99,9 saflık hariç) saflıkta külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklindeki gümüş,

c) Standart dışı işlenmemiş platin: %99.95'ten düşük (%99.95 saflık hariç) saflıkta külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklindeki platin,

d) Standart dışı işlenmemiş paladyum: %99.95'ten düşük (%99.95 saflık hariç) saflıkta külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklindeki paladyum.

Kıymetli Madenler Piyasasında işlem gören standart dışı kıymetli madenlerin düzenlenmiş olan ayar raporuna uyumundan, ilgili kıymetli madeni Borsa kasasına teslim eden Piyasa üyeleri sorumludur.

Kıymetli Madenler Piyasasında işlem yapacak üyeler, alım satıma konu olan standart dışı kıymetli madenlerin ramat evleri ve rafineriler vasıtasıyla temininde 17.11.2011 tarih ve 28115 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar’da Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar’da yer alan saflık ayarlarını dikkate alarak aşağıdaki esasları uygulayacaktır:

a) Dönüşümü yapan ramat evleri ve rafineriler, imal ettikleri standart dışı kıymetli madenin üzerine firma damgalarını ve ayar ile ağırlıklarını belirten mühürleri vurmak zorundadırlar.

b) Bu şekilde özellikleri belirtilen standart dışı kıymetli madenler ile Kıymetli Madenler Piyasasında işlem yapacak üyeler, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü veya bu kurumun belirleyeceği kuruluşlardan ayar raporu almak ve Kıymetli Madenler Piyasasına sunmak zorundadırlar.

c) Borsa Kıymetli Madenler Piyasası üyeleri tarafından ithal edilmek suretiyle Borsa kasasına teslim edilen standart dışı kıymetli madenler ilgili gümrük beyannamesi, üye tarafından düzenlenen standart dışı kıymetli maden ithalat bilgi formu ve ayar raporu ile birlikte Kıymetli Madenler Piyasasına teslim edilecektir. İvedi durumlarda ayar raporu ve gümrük beyannamesinin ibraz edilmesi yeterlidir. Borsa Genel Müdürlüğü, bu konuda her türlü tedbire yetkilidir.

Cevherden Üretim Kıymetli Madenler

Alım satıma konu olan cevherden üretim kıymetli madenlerin temininde Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ’ in 13’üncü maddesinde belirtilen özelliklere göre aşağıda belirtilen esaslar uygulanacaktır:

a) Üretimi yapan kuruluş, cevherden üretilen dore bar, granül ve diğer şekillerdeki kıymetli madenin tebliğde belirlenen esaslara azami uygunluğunu sağlayacaktır.

b) Söz konusu cevherden üretilen dore bar, granül ve diğer şekillerdeki kıymetli maden ile Kıymetli Madenler Piyasasında işlem yapacak üyeler, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü veya bu kurumun belirleyeceği kuruluşlardan ayar raporu almak zorundadırlar.

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü veya bu kurumun belirleyeceği kuruluşlar cevherden üretilen dore bar, granül ve diğer şekillerdeki kıymetli madenin vasıflarını belirleyecek ve cevheri oluşturan her bir kıymetli madenin saflık ayar ve ağırlıklarını belirleyen ayar raporunu düzenleyecektir.

Yurt içinde cevherden üretilen dore bar, granül ve diğer şekillerdeki kıymetli madenler;

a) Türkiye’de kurulu rafinerilerde rafinaj işlemine tabi tutulur ve rafinaj işleminin tamamlanmasını müteakip yedi (7) iş günü içinde Borsa kasasına teslim edilir ve Kıymetli Madenler Piyasasında alım satımı gerçekleştirilir veya

b) Borsa tarafından belirlenecek işlem esasları dahilinde Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü veya bu kurumun belirleyeceği kuruluşlarca düzenlenecek ayar raporunda yer alan miktarlarına göre ayrı ayrı işlem yapılmak suretiyle Kıymetli Madenler Piyasasında alım satımı gerçekleştirilir.

Emir Türleri

Standart Kıymetli Madenler
Normal Emir

T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından 18.11.2006 tarih ve 26350 sayı ile Resmî Gazete'de yayımlanan Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ’de belirtilen standart kıymetli madenler için verilen emir türüdür.

Resmî Müzayede

Mahkemelerin, İcra Dairelerinin ve diğer resmî dairelerin Borsada yapılmasını istediği kıymetli maden satım işlemlerini kapsayan bir emir türüdür. Bu tip işlemlerde Borsa Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası Bölümü tarafından belirlenecek bir sıra ile aracı kuruluşlar müzayedeleri gerçekleştirirler. Borsa Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası Bölümü gerektiğinde re'sen satışa çıkarma işlemi de yapabilir. Bu durumda kurtaj ücretini Borsa alır.

Fiksing Emir

Standart altın işlemlerinde Londra sabah fiksing fiyatları üzerinden gerçekleşecek işlemler için verilen, sadece T+0 valörü ve ABD Doları fiyat tipi için geçerli olan, fiyat hanesine ± bir ABD Doları ya da açıklanacak fiksing fiyatından işlem yapmak için “0” değerinin girilmesi ile Londra sabah fiksing fiyatı Borsa sistemine girilene kadar verilebilen, netleştirme işlemlerine dâhil edilmeyen bir emir türüdür.

Standart Dışı Kıymetli Madenler
Standart Dışı Emir

T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından 18.11.2006 tarih ve 26350 sayı ile Resmî Gazete'de yayımlanan Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ’de belirtilen standart dışı kıymetli madenler için verilen emir türüdür.

Resmî Müzayede

Mahkemelerin, İcra Dairelerinin ve diğer resmî dairelerin Kıymetli Madenler Piyasasında yapılmasını istediği kıymetli maden satım işlemlerini kapsayan bir emir türüdür. Bu tip işlemlerde Borsa Kıymetli Madenler ve Taşlar Piyasası Bölümü tarafından belirlenecek bir sıra ile aracı kuruluşlar müzayedeleri gerçekleştirirler. Borsa Kıymetli Madenler ve Taşlar Piyasası Bölümü gerektiğinde re'sen satışa çıkarma işlemi de yapabilir. Bu durumda kurtaj ücretini Borsa alır.

Cevherden Üretim Kıymetli Madenler
Cevher Emir

Cevherden üretilen külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklindeki kıymetli madenlerin Borsa Kıymetli Madenler Piyasasında alım satımı için verilen emir türüdür.

Resmî Müzayede

Mahkemelerin, İcra Dairelerinin ve diğer resmî dairelerin Kıymetli Madenler Piyasasında yapılmasını istediği kıymetli maden satım işlemlerini kapsayan bir emir türüdür. Bu tip işlemlerde Borsa Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası Bölümü tarafından belirlenecek bir sıra ile aracı kuruluşlar müzayedeleri gerçekleştirirler. Borsa Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası Bölümü gerektiğinde re'sen satışa çıkarma işlemi de yapabilir. Bu durumda kurtaj ücretini Borsa alır.

Emir Büyüklüğü

Standart Kıymetli Madenler

Standart kıymetli maden emirlerinde minimum emir miktarı 100 gr olup bu miktarın üzerindeki emirler, 100 gr’ın katları şeklinde artar. Her bir külçe/granül ambalaj emri aynı külçe/granül ambalaj tipiyle eşleşir ve takası bu külçe/granül ambalaj bazında yapılır.

Standart Dışı Kıymetli Madenler

Piyasada ayar raporunda belirtilen miktar ve ayar üzerinden işlemler gerçekleştirilir.

Cevherden Üretim Kıymetli Madenler

Ayar raporunda belirtilen miktar ve ayar üzerinden işlemler gerçekleştirilir.

İşlem Komisyonu

Standart Kıymetli Madenler

Standart altın işlemlerinde alıcıdan ve satıcıdan bulundukları yıllık işlem miktar aralığına göre komisyon alınmaktadır. 100 kg’a kadar (100 kg dahil) 0.00015, (on binde bir buçuk), 100 -1000 kg arası (1000 kg dahil) 0.000125 (on binde bir virgül yirmi beş), 1000 kg üzeri için 0.0001 (on binde bir) olmak üzere toplam tahsil edilen işlem komisyonları, standart gümüş, paladyum ve platin işlemlerinde ise sabit olarak 0.00015 (on binde bir buçuk) oranında tahsil edilir. Bir üyenin kendinden kendine işlem yapması durumunda ise komisyon miktarı altın için bulunduğu kademeli komisyon oranının dört katıdır. Gümüş, paladyum ve platin işlemlerinde ise kademeli komisyon oranı uygulanmaksızın iki katı oranında işlem komisyonu tahsil edilir.

Standart Dışı Kıymetli Madenler

Standart dışı kıymetli maden işlemlerinde alıcı ve satıcıdan alınmak üzere 0,00005 (on binde yarım) işlem komisyonu tahsil edilir. Bir üyenin kendinden kendine işlem yapması durumunda ise işlem komisyon oranı değişmez.

Cevherden Üretim Kıymetli Madenler

Cevherden üretim kıymetli maden işlemlerinde alıcı ve satıcıdan alınmak üzere 0,00015 (on binde bir buçuk) işlem komisyonu tahsil edilir. Kıymetli madenin aynı üye tarafından alınıp, satılması durumunda işlem komisyonun dört katı oranında işlem komisyonu tahsil edilir. 

İşlem Komisyonları*

Standart Altın İşlem Komisyonu

100 Kg’a kadar (100 kg dahil)

on binde 1,5

100 Kg -1000 Kg arası (1000 kg dahil)

on binde 1,25

1000 Kg. üzeri

on binde 1

Kendinden Kendine Standart Altın İşlem Komisyonu

100 Kg’a kadar (100 kg dahil)

on binde 6

100 Kg -1000 Kg arası (1000 kg dahil)

on binde 5

1000 Kg üzeri

on binde 4

Standart Gümüş, Platin ve Paladyum İşlem Komisyonu

on binde 1,5

Kendinden Kendine Standart Gümüş, Platin ve Paladyum İşlem Komisyonu

on binde 3

Standart Dışı İşlem Komisyonu

on binde 0,5

Kendinden Kendine Standart Dışı İşlem Komisyonu

on binde 0,5

Cevherden Üretim Kıymetli Maden İşlem Komisyonu

on binde 1,5

Kendinden Kendine Cevherden Üretim Kıymetli Maden İşlem Komisyonu

on binde 6

* Komisyon oranları üzerinden % 5 oranında BSMV tahsil edilmektedir.

Çekme ve Saklama Komisyonları

Kıymetli madenin Borsa kasasından teslim alınması halinde altın çekme komisyonu, 0,0002  (on binde iki) oranında, gümüş, platin, paladyum ve cevherden üretim kıymetli maden çekme komisyonu ise 0,0003 (on binde üç) oranında tahsil edilir. Standart dışı kıymetli madenlerin Borsa kasasından çekilmesi halinde ise 0,0075 (on binde 0,75) tahsil edilir.

Ayrıca saklama kasasında hareketsiz duran kıymetli madenlerin, saklama kasasına teslim edilmesinden itibaren, ilk 15 gün için saklama komisyonu alınmayarak, 15 günden fazla duran kıymetli madenler için aylık 0,0001 (on binde bir ) saklama komisyonu tahsil edilir. 

Çekme ve Saklama Komisyonları*

Çekme Komisyonu (Standart Altın)

on binde 2

Çekme Komisyonu (Standart gümüş, platin, paladyum ile cevherden üretim kıymetli madenler)

on binde 3

Çekme Komisyonu (Standart dışı kıymetli maden işlemleri için)

on binde 0,75

Kıymetli Maden Aylık Kasa Saklama Komisyonu (ALTIN)

(İlk on beş günü tahsil edilmemektedir)

on binde 1

Kıymetli Maden Aylık Kasa Saklama Komisyonu (GÜMÜŞ) on binde 3
Kıymetli Maden Aylık Müşteri Kasa Saklama Komisyonu (GÜMÜŞ) on binde 1

Yatırım Fonu/Yatırım Ortaklıkları Aylık Saklama Komisyonu

on binde 1

TCMB Zorunlu Karşılıklar Aylık Saklama Komisyonu  on binde 0.5

Üçüncü Kişi ve Kuruluşlar için Saklama Komisyonu

(Üç aylık peşin alınır)

on binde 4

* Komisyon oranları üzerinden % 5 oranında BSMV tahsil edilmektedir.

Kg/Ons Dönüşüm Katsayısı

Kilogram ile ons ağırlık birimleri arasındaki dönüşümlerde 1 kilogram = 32,1507465 ons olarak alınır.

Takas ve Teminat

 

Takas

Takas işlemleri, Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası Bölümü ile İstanbul Takas ve Saklama Bankası (Takasbank) ve onun anlaşmalı olduğu muhabir banka aracılığıyla yürütülür; Kıymetli maden ve nakit alacakları, taraflar fiziki olarak karşılaştırılmadan yerine getirilir.

Kıymetli Madenler Piyasasında gerçekleştirilen takas işlemlerinde, kıymetli maden alım işlemi yapan üye, kıymetli maden karşılığı olan tutarı, takas işlemlerini yapan bankadaki takas hesabına yatırarak üye yetkilileri tarafından imzalanmış bir kıymetli maden çekme yazısı ile kıymetli madeni  yetkilendirdiği  takas yetkilisi aracılığı ile teslim alır.

Kıymetli maden satış işlemi yapan taraf ise teslim etmekle yükümlü olduğu kıymetli maden miktarını yetkilendirdiği takas yetkilisi aracılığıyla Borsa kasasına teslim eder.

Takasbank’ın anlaşmalı olduğu muhabir banka hesabına yatırılan kıymetli maden tutarının parasal alacaklı olan üyenin hesabına virman edilmesi ve Borsa kasasına teslim edilen kıymetli maden miktarının kıymetli maden alacaklı üyenin hesabına virman edilmesiyle takas işlemleri tamamlanmış olur.

 

Teminat Türleri

Üyelerin Kıymetli Madenler Piyasasında işlem yapmak için iki tür teminat tesis etmeleri zorunludur.

Üyelik / Risk Teminatı

 

Üyelerin işlemleri dolayısıyla diğer üyelere ve Borsaya karşı yükümlülüklerini yerine getirmemeleri riskine karşı yatırmak zorunda oldukları teminatlardır. Bu teminatın yatırılmaması durumunda Kıymetli Madenler Piyasasında işlem yapmak mümkün değildir.

Kıymetli Madenler Piyasası üyeleri tarafından üyelik teminatı olarak;

 

  • 10.000 ABD Doları veya bu tutar karşılığı banka teminat mektubu
  • 10.000 ABD Doları eşiti Türk Lirası veya Euro verebilir.
  • Devlet borçlanma senetlerinin de üyelik teminatı olarak kabul edilir.
  • T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından kurulan varlık kiralama şirketleri ile T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından görevlendirilen kamu sermayeli kurumlarca kurulan varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikaları.

ABD Doları dışında kalan Türk Lirası veya Euro üyelik teminatlarında günlük olarak meydana gelebilecek değer düşüklükleri sonucu eksik kalan teminatlar tamamlatılır.

İşlem Teminatı

Üyelerin işlem yapabilmeleri için gerekli olan teminattır. İşlem teminatı, üyenin ilgili gündeki işlem limitini belirler. Bir üyenin yapabileceği işlem miktarı, T+0 valörlü işlemler için işlem teminatının 25 katı; T+1’den T+5’e kadar olan valörler için 20 katı;  T+6'dan T+9’a kadar olan valörlü işlemler için 12 kat, T+10’dan T+90’a kadar olan valörlü işlemler için ise 10 kattır. Borsa, üyenin gerek portföyüne gerekse müşterileri adına yapacağı işlemler için üyenin yatırdığı teminatlar üzerinden üyeye işlem yetkisi tanımlar. Müşterilerin işlem yetkileri, işlem yaptıkları üye tarafından belirlenir ve üye toplam yetkisinden kullanılır.

Teminat Olarak Kabul Edilen Kıymetler

Borsa üyeleri tarafından tesis edilen teminatlar, Takasbank’a, Takasbank’ın anlaşmalı olduğu bankaya veya Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası Bölümüne teslim edilen aşağıdaki değerlerden oluşur:

  • Türk Lirası,
  • ABD Doları, Euro,
  • Türk Lirası ve ABD Doları şeklindeki banka teminat mektupları,
  • Her türlü Devlet Tahvili ve Hazine Bonoları,
  • T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından kurulan varlık kiralama şirketleri ile T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından görevlendirilen kamu sermayeli kurumlarca kurulan varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikaları.
  • Borsa Takas Merkezi’ne teslim edilen ve Borsa üyesi hesabında bulunan kıymetli madenler.

Netleştirme Teminatı

Üyelerin sahip oldukları yetki ile ihtiyaç duydukları miktarda işlem yapabilmelerine olanak sağlamak üzere, aynı kıymetli madenlerde takas tarihi aynı olan farklı valörlerdeki alım ve satım işlemlerinin birbirleriyle netleştirilmesi sonrasında teminatların serbest bırakılmasına yönelik uygulama aşağıdaki esaslar dâhilinde yapılabilir:

a) Sadece netleştirme teminatı yatıran, netleştirme imkânından faydalanmak isteyen üyeler için geçerli olacaktır.

b) Netleştirme teminatı tüm valörlerde geçerlidir.

c) Üyenin takas tarihi aynı olan farklı valörlerde aynı kıymetli maden için yapmış olduğu alım ve satım işlemlerinin, işlem yapıldığı anda Türk Lirası ve Euro cinsinden olan işlemin Borsa sistemindeki geçerli kur üzerinden ABD Doları’na dönüştürülmesinden hareketle kar-zarar hesabı yapılacaktır.

d) Kar-zarar hesabı yapılırken netleştirme işlemi gerçekleştiği anda kümülatif toplam işlem hacmi, miktara bölünerek bulunan ağırlıklı ortalama fiyat kullanılacaktır.

e) Zarar, üye tarafından yatırılan netleştirme teminatı düzeyini aşmadığı sürece, ikinci maddedeki şartları taşıyan alım satım işlemlerinin netleştirmesi yapılarak aynı miktarda yetki serbest bırakılacak ve işlemlere devam edilebilecektir.

f) Zararın “Netleştirme Teminatı” düzeyine erişmesi halinde netleştirme işlemleri durdurulacaktır.

g) Üyenin-varsa-işlem teminatı karşılığı işlemlerine, mevcut yetkisi çerçevesinde devam etmesi mümkün olacaktır.

h) Üye tarafından yükümlülüklerin yerine getirilmesinin ardından netleştirme işlemlerine devam edilebilecektir.

i) Minimum 10.000 ABD Doları tutarındaki “Netleştirme Teminatı”nın nakit olarak Takasbank nezdindeki Borsa İstanbul A.Ş. işlem teminatı hesabı altındaki “Netleştirme Teminatı Hesabı”na yatırılması veya banka teminat mektubu olarak tesis halinde Borsanın ilgili bölümüne teslim edilmesi gerekmektedir.